Een verhaal van een shantykoor
‘Iedereen is welkom.’
Mede omdat er nog weinig onderzoek gedaan is naar het fenomeen shantykoor besloot de auteur om daar zelf etnografisch onderzoek naar te doen. Daartoe meldde hij zich in september aan bij een shantykoor in de provincie Groningen. Het zou een langdurig lidmaatschap worden, want de ‘participerende observatie’ zou zo’n tien jaar duren. De man nam zijn lidmaatschap serieus, hij zong zelfs een aantal solo’s.
Nederland telt een kleine 400 shantykoren. Daarvan waren er in 2023 333 aangesloten bij Shanty Nederland. Volgens de auteur lopen de meningen uiteen over wat een shantykoor precies is. De traditionele koren bestaan uitsluitend uit mannen, maar er zijn ook gemengde koren.
Naast Nederland kent alleen Duitsland een vergelijkbare populariteit van grote shantykoren.
Shantykoren treden niet alleen op bij shanty festivals (die in Duitsland zijn erg geliefd), maar ook op havenfestiviteiten, jaarmarkten, bruiloften en partijen. De koren zijn graag geziene gasten in verzorgingstehuizen.
In Deel ! leren we de shanty-wereld kennen. Er is, naast de eerste kennismaking met het koor van de auteur, aandacht voor het repertoire en de geschiedenis.
Deel II bespreekt de gang van zaken in het koor van de schrijver: de repetities, optredens, leden en organisatie. Welke rol speelt de dirigent? Waarover gaan de verschillen van mening?
In deel III probeert de onderzoeker een en ander te duiden: Wat is zingen als een zeeman? Hoe klinkt de muziek? Wat is de uitstraling van het koor? Wat leert dit ons?
Auteur
Dr. Evert Bisschop Boele studeerde Schoolmuziek aan het Conservatorium Maastricht en etnomusicologie aan de Universiteit van Amsterdam. Hij promoveerde in 2013 summa cum laude in de sociale wetenschappen aan de Georg-August-Universität in Göttingen (D) op een proefschrift over de betekenis van muziek in het alledaagse leven. Hij is lector Kunsteducatie aan de Hanzehogeschool Groningen.
Bisschop Boele heeft een leuk, toegankelijk boekje geschreven met veel informatie over shanties en shantykoren. Hoewel het moeilijk is om tot een definitie van shantykoren en hun repertoire te komen leren we wel wat het NIET, geen kerkkoor, geen klassiek koor. Een shantykoor dat ‘te mooi zingt’ verliest zijn ziel. Het gaat er niet om of je KUNT zingen, maar of he WILT zingen. Zangers waarvan de stemkwaliteit terugloopt kunnen rustig lid blijven, zelfs als ze alleen maar playbacken. Pas als men te vaak onwel wordt bij een optreden wordt het misschien tijd te stoppen. Gezelligheid speelt bijna net zo’n belangrijke rol als het zingen.
Het boekje wordt mooi afgesloten door de ontroerende Sailor’s Farewell Hymn, dat vaak op uitvaarten van overleden leden wordt gezongen.
Voor wie meer wil weten is er een uitvoerige literatuurlijst.
Een kritiekpuntje: Het aan elk hoofdstuk voorafgaande geneuzel in een mail aan de neef van de auteur (werkelijk of gefingeerd?) voegt niets toe en had beter vervangen kunnen worden door een korte opsomming van de inhoud.
Maar wie daarop let….. De auteur spreekt over een verrijking van zijn leven en zo is het maar net.
Een leuk informatief boekje, zeker voor liefhebbers van shantykoren.
Evert Bisschop Boele – Zingen als een zeeman. Een verhaal van een shantykoor. ISBN 978-94-6301-501-1, 174 pagina’s, € 24,90. Utrecht: Eburon 2024.