Wat alleen wij weten

Duizend dagen vol verhalen

De kleine vogel pijn bedoelt het niet zo kwaad.

Nour is ziek. Heel ziek. Zo ziek dat haar leven wellicht nog maar duizend dagen duren zal. Ze heeft veel pijn, ze is moe en slaapt veel, kan nauwelijks nog iets doen. Maar áls ze tot iets in staat is, is haar grote broer haar steun en toeverlaat. Papa en mama, de kleine Nour en haar broer van twaalf, allemaal weten ze hoe ziek Nour is. Papa en mama hopen nog op een medisch wonder. Nour en haar grote broer hebben een ander middel bedacht. Broer vertelt verhalen. Die moeten Nour afleiden van de pijn. De twee zijn ervan overtuigd dat duizend dagen vol verhalen de ‘vogel dood’ op afstand zullen houden. Misschien blijft hij langer weg. Vogel dood, neurie-maar ver weg en blijf nog even wachten, vogel van verhalen, vogel pijn die wiebelt op een tak, wacht nog een tijdje want grote broer vertelt. Wonderlijke verhalen die hen grijpen. Allebei. De herinnering eraan zal hun afscheid draaglijk maken en ook uitstellen. ‘Want verhalen zijn voor de geest, wat adem is voor de longen’. Daarvan zijn ze overtuigd. Dus wie weet, helpt de kleine vogel hen over de dood heen. Zijn verhalen troosten voor altijd, als de gewone woorden moeten stoppen.

Grote broer bouwt een wondere wereld terwijl Nour ademloos en vervuld van pijn naar hem luistert. Hij vertelt over een zeemeermin, die moet kiezen: zal ze haar vissenstaart tot benen verknippen om te kunnen trouwen met de man die zij uit de zee heeft gered? Waarom wordt de vos gewantrouwd om zijn schaduw? Op Nours zevende verjaardag maken papa en mama een taart van de smeersels en papjes die goed voor haar zijn, maar ach, ze moet wel vijf keer blazen voor ze de zeven kaarsjes uitgeblazen heeft. En daarna is ze zo moe, dat ze naar bed moet en zelfs geen verhaal meer verdragen kan. Ze wordt steeds zieker. Op een dag dat ze gloeit van de koorts wrijft grote broer Nour van top tot teen met ijsblokjes. ‘Het kriebelt’ giechelt ze. (…) Ze koelt af. Krijgt een verhaal over een eeuwige slaapster als troost en valt daarna zelf in slaap als een kleine vogel op de vensterbank komt zitten. Er zijn veel soorten vogels. Een grasmus, een houtduif, een goudplevier, een groenling, een platvink… zullen ze vogel dood herkennen tussen als die soorten? Grote broer: ‘Natuurlijk, geen haar op ons hoofd twijfelt eraan. Maar alleen wij zullen weten dat hij het is.’

Auteur

Elvis Peeters (1955) is de schuilnaam van musicus, zanger en schrijver Jos Verlooy. Hij begon in 1990 met schrijven. Sinds 1998 schrijft hij samen met zijn partner Nicole van Bael. Hij schreef De ontelbaren, Wij, Dinsdag, Jacht, Brood en Ommelanden. Verschillende van deze boeken zijn bekroond. Ook werden er romans genomineerd voor de AKO Literatuurprijs en de Libris Literatuur Prijs. Er verschenen vertalingen van het Deens tot het Japans toe. De Ontelbaren en Wij werden ook verfilmd.

 

 

Wat valt er te citeren. Wat valt er aan taal te verbeelden als grote broer de pen van de schrijver opneemt en vertelt in tedere, poëtische woorden? Verbeelding en woorden is van levensbelang, ook als je afscheid moet nemen. Dat bewijzen Nour en haar grote broer, die in hun afscheid een wereld van liefde beleven.

Wat wij alleen weten is een lofzang op de verbeelding, een knieval voor het leven van de taal. Peeters en Van Bael schrijven samen – wie wat doet, wordt niet duidelijk, maar de naam van Elvis Peeters staat als enige voorop de kaft, daarom ga ik ervan uit dat zijn aandeel het belangrijkst is – en zij doen dit in grote eenheid. Dit is geen roman. Het is een poëzie-roman / novelle.

De kleine vogel die in dit boek zo’n belangrijke rol speelt, staat niet alleen op de kaft, maar begeleidt ook het vroege sterven van de kleine Nour met prachtige tekeningen van Charlotte Peys, achterin het boek. Mooi en roerend, geweven uit Nours laatste adem en uit ‘verhalen waar geen einde aan komt, die doorgaan zolang hij vliegt, want wij weten, hij strijkt nergens neer, hij rust in zijn lied dat zweeft tussen ons, en blijft zweven, zelfs onder een steen’. Zijn melodie blijft naklinken in het hoofd van grote broer.

Een schitterend en tevens ontroerend boekje voor fijnproevers. Treurig, liefdevol, aangrijpend.

Elvis PeetersWat alleen wij weten. ISBN 978-94-6381-099-9. 80 pagina’s. € 15,-. Amsterdam: Uitgeverij Podium 2021.

Geplaatst in Alle Boeken, Fictie | Reacties uitgeschakeld voor Wat alleen wij weten

Melktanden

Hoofdpersoon als figurant in haar eigen leven

Jonge vrouw probeert wraak op haar partner te nemen.

Als kind van gescheiden ouders weet Lon zeker dat haar vriend Philip en zij het helemaal anders gaan doen. Beter natuurlijk. Zij zou niet de kleefgrage vrouw worden zoals haar moeder was geweest. Wanneer het stel gaat samenwonen wil ze de dubbele spullen naar de stort te brengen. Maar moeder neemt ze mee om ze in de kelder van haar huis voor haar te bewaren: Je weet maar nooit!

 

 

De voorliefde van Lon, achtbanen, en die van Philip, all-you-can-eatrestaurants, zijn ze van plan te combineren tijdens een vierweekse vakantie in Amerika. Philip heeft echter meer plannen. Op een avond hangt hij een bucketlist op: Parasailen. Een helikoptervlucht maken. Een wasmachine van een flat gooien. Een sabbatical. Dingen waarin zij geen rol speelt. De lijst wordt langer en op een gegeven moment staat er het woord TRIO.

Auteur

Emma Curvers (Leeuwarden, 1985) is journalist, columnist, schrijver en presentator. Ze is als gast opgetreden bij Pauw en Jinek. In 2014 verscheen haar roman Iedereen kan schilderen.

 

 

 

Wanneer Philip steeds vaker de naam van een andere vrouw laat vallen komt Lon echter niet in verzet. Voornamelijk laat ze zich alles maar aanleunen. Het enige wat ze verzint om toch haar gram te halen is met een oudere vrouw, Louise, die ze heeft leren kennen via vrijwilligerswerk, de reis naar Amerika te ondernemen.

Een succes wordt het niet. Een echte klik is er niet tussen hen. En terwijl Lon denkt dat zij de overhand heeft, neemt Louise steeds meer het heft in eigen hand. Ook tijdens deze reis blijkt ze de figurant in plaats van de hoofdpersoon te zijn.

Echt interessant is Lon, door wier ogen we de gebeurtenissen zien, niet. Boeiender is de vrouw die in de roman een grote rol speelt. Zo laat Louise zich niets welgevallen en neemt de touwtjes van haar eigen leven weer in handen. Voor haar is de reis een ommezwaai. Lon is aan het eind nog hetzelfde, beetje zielige, hoopje mens. Een jonge vrouw die haar melktandjes nog heeft.

Een aardig boek voor tussendoor.

Emma CurversMelktanden. ISBN 978-90-830-5425-4, 251 pagina’s, € 22,50. Amsterdam: Uitgeverij Pluim 2021.

Geplaatst in Alle Boeken, Fictie | Reacties uitgeschakeld voor Melktanden

Verwaalde ziel

Een reus in de tuin?

Hebben twee gruwelijke moorden en een raadselachtige verdwijning met elkaar te maken?

Net nu Rani Diaz de zaken privé weer op de rit lijkt te krijgen moet zijn zich bezighouden met twee gruwelijke moorden in het Mechelse. Het betreft de moeder van een eerder al zwaar getroffen gezin en haar vriendin. Haar team kan zich echter niet uitsluitend op deze zaak richten, want haar chef vindt dat ze ook achter een plotseling verdwenen huisarts aan moeten gaan.

 

 

Auteur

Sterre Carron (1957) heeft een medische achtergrond. Ze werkte jarenlang voor Artsen zonder Grenzen in Afrika. Na haar terugkeer in België was ze nog enige tijd actief bij het Instituut voor Tropische Geneeskunde, voordat ze fulltime thrillerschrijver werd. Sinds haar debuut met Mara in 1913 levert ze elk jaar twee thrillers af, steeds met de flamboyante Mechelse hoofdinspecteur Rani Diaz in de hoofdrol. De boeken kunnen uitstekend ‘los’ gelezen worden, maar dan mis je als lezer wel het doorlopende verhaal van het turbulente liefdes- en gezinsleden van Rani en de ontwikkelingen en personele wisselingen in haar team. Vanwege het hoge niveau van haar thrillers wordt Sterre ook wel de Vlaamse Queen of Crime genoemd.

Krista Pauwels wordt gekweld door psychoses sinds de tragische dood van haar oudste zoon. Haar gezin lijdt eronder. Als zij en haar vriendin allebei dood worden aangetroffen ligt de dader voor de hand. Maar is dat echt zo?

Tot overmaat van ramp moet het team, tijdelijk aangevuld met een nieuwe collega die tegelijk in het diepe word gegooid, zich ook nog verdiepen in de verdwijning van een vrouwelijke huisarts. Is er hier wel sprake van een misdrijf?

En dan ziet Rani’s dochtertje Rune een ‘reus’ in de tuin en gedraagt haar tienerzusje Romy zich vreemd. Is er iets aan de hand? Wordt het gezin bedreigd? Het voelt niet goed.

En dan is er nog de chef, Van Damme, die erop staat van alles op de hoogte te worden gehouden en met wie Rani een soort liefde-haat verhouding heeft. Het lijkt soms of hij niet mee, maar tegenwerkt. Lastig om mee te werken, al bedoelt hij het goed.

Genoeg ingrediënten voor een ouderwetse adembenemende thriller, waarin de lezer wederom kennismaakt met de veelzijdige medische kennis van de auteur.

Het team lijkt geen meter op te schieten en Rani wordt steeds chagrijniger. Gelukkig heeft ze enorm veel steun aan haar collega Bert, die niet schroomt haar tot de orde te roepen als hij vindt dat ze weer eens onredelijk is. Stapje voor stapje komt de oplossing nabij. Politiewerk is geduldwerk en het steeds opnieuw bekijken van gegevens. Het doet me soms denken aan het leggen van een puzzel met 1000 stukjes.

Ik zag, mede vanwege de vele onverwachte wendingen, de ontknoping niet aankomen en toch was die helemaal niet onlogisch en daaruit blijkt wederom de creativiteit en inventiviteit van de auteur. Knap.

Ook dit boek is weer vlot geschreven in meestal korte hoofdstukken. Het is overigens geen boek voor tere zielen. Ook ‘aardige’ mensen overleven het soms niet, helaas. Gelukkig is het fictie, denk ik dan, en zit even later weer in het oerspannende verhaal, een ‘echte’ Sterre Carron. Chapeau.

Sterre Carron – Verdwaalde ziel. Een Rani Diaz thriller. ISBN 978-94-9293-494-9, 399 pagina’s, € 21,95. Antwerpen: Witsand Uitgevers.

Geplaatst in Alle Boeken, Detective / Thriller | Reacties uitgeschakeld voor Verwaalde ziel

Abraham Tuschinski’s laatste reis

De dromenverkoper gaat zijn eind tegemoet

Rotterdam werd Abrams New York.

Iedereen kent de foto van het kleine zigeunermeisje Settela Steinbach. Zij keek op 31 juli 1944 door de kieren van de veewagen die haar, met zoveel anderen, naar Auschwitz brengen zou, waar haar einde wachtte. Twee jaar eerder, op 17 september 1942, zat Abraham Isaac Tuschinski in zo’n zelfde wagon met zijn vrouw Manja en 72 andere Joden. Ook zij waren op weg naar Auschwitz. Toen Abram – zo werd hij als kind genoemd – door de kier van de wagen naar buiten keek zag hij de sterren in de nacht en elke ster stelde hem een vraag. Had hij goed geleefd? Was hij een goed kind voor zijn ouders geweest, een goede echtgenoot voor zijn vrouw, een goede vader voor zijn zoon Wil? Had hij de opdracht vervuld die zijn vader hem op zijn sterfbed meegegeven had: ‘Bereik wat in het leven. Betover de mensen. Schep regenbogen voor anderen en voor jezelf’. Abraham had het hem beloofd, maar had hij die belofte waargemaakt? Hij dacht terug, tot zijn geboorte aan toe. En dacht: ‘Ik, Abraham Isaac Tuschinkski, wens mijn leven als een filmdocumentaire achter mijn ogen te zien’. De film begon te draaien, Abraham maakte in de wagon de balans op van zijn leven.

Geboren in het Poolse Lodz werd hij al jong Rotterdams wereldburger, avonturier, dromenverkoper en regenboogmaker tot zijn laatste dagen, tot in die stinkende veewagen toe…

De kleine Abram werd verwekt op 28 augustus 1885. Hij was het vijfde kind van Wolf, een man die overal wonderen vond, en Faige, een zwierige vrouw die meeging in zijn dromen. Waar armoe was, werd rijk liefgehad. De Tuschinski’s waren vrome Joden, ze aten koosjer en volgden de levenswijze die hun geloof hen oplegde. Als vader jong sterft geeft hij zijn zoon Abraham de opdracht mee dromenverkoper te worden, verhalenverteller, zoals ook hij was geweest. Abraham neemt zich voor de wereld te gaan winnen. Hij zal vaders illusies waarmaken.

Als hij als jongeman hoort dat veel Polen naar Amerika gaan besluit hij hun voorbeeld te volgen. Hij gaat met zijn twee vrienden Sol en Moritz naar Rotterdam. Daar zullen ze werken om geld te verdienen voor een plaats op de boot naar New York. Hij gaat alleen, zijn jonge vrouw Manja blijft in Polen achter tot hij in Amerika een bestaan heeft opgebouwd voor hen beiden. Maar in Rotterdam grijpt het westerse moderne avontuurlijke leven hem bij de kraag. Hij leeft als een jongeheer, terwijl zijn vrienden, die nu Sal en Maurits heten, met de boot naar New York vertrekken. Abraham besluit achter te blijven. Rotterdam is hem wereldstad genoeg om zijn dromen waar te maken en vaders opdracht te gaan vervullen. Mensen betoveren? Hij weet al hoe. De eerste films betoveren hém. Film zal zijn wereld worden. En die wereld zal hij delen.

Auteur

Felix Heersink (1961) studeerde geschiedenis aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Daarna werkte hij als copywriter en in commerciële functies voor NRC Handelsblad, de Volkskrant, Trouw en AD. Vervolgens koos hij voor het schrijverschap. Hij schreef het script voor een Engelstalig filmscenario over de bekende negentiende-eeuwse Rotterdamse zakenman en politicus Lodewijk Pincoffs. Tijdens het onderzoek daarvoor stuitte hij op Abraham Tuschinski, een figuur die hem zo boeide dat hij zich daarna ook in zíjn leven verdiepte. Deze historische roman is de weerslag daarvan.

Het leven van Abraham Tuschinski, de man die de film als betovering naar Nederland bracht, is op zich al een film waard. Tuschinski wilde dat de film met alle kleur en glamour en dromen niet alleen een uitje was voor mensen met geld, maar ook voor mensen als hij, een kleine jongen uit een arm Pools gezin. Dus betoverde hij de wereld waarin het ‘gewone volk’ zich kon vergapen aan die films. Hij schiep regenbogen, zoals hij zijn vader beloofd had. Kleuren waar iedereen plezier aan beleefde.

Heersink heeft de wondere wereld en de dromen van de film-man schitterend beschreven. Tussen zijn mooie verhalen, zijn wereld van steeds hogerop, staan steeds stukjes cursieve tekst: dán zitten Abraham en zijn vrouw Manja in de veewagen, op weg naar het einde.

Dit is een historische roman zoals je zelden leest. Meeslepend van begin tot eind, vol poëtische taal, vol filosofie over Jodendom en Duitsers, retrospectief en scènes uit de film van Abrahams rijke én arme leven om dan in één klap terug te vallen in die stinkende wagen vol mensen, die als de dood voor de dood verder reizen. Maar zelfs voor zijn lotgenoten weet Abraham nog een kleine regenboog te scheppen.

Een subliem boek.

Felix HeersinkAbraham Tuschinski’s laatste reis. ISBN 978-90-8311-455-2, 339 pagina’s, €21,99. Maassluis: Uitgeverij de Brouwerij 2021.

NB Op 28 oktober 2021 bestaat het Amsterdamse Tuschinski Theater honderd jaar. Tuschinski is ook de man van het Amsterdamse Theater Roxy én van zes Rotterdamse theaters.

Geplaatst in Alle Boeken, Biografie, Geschiedenis | Reacties uitgeschakeld voor Abraham Tuschinski’s laatste reis

De ongewenste gast

Is laten doden ook moord?

‘Herinneringen komen naar boven als kokende melk in een pannetje.’

Alexander, 43 jaar oud, en Marte leiden een zorgeloos bestaan. Hij werkt succesvol als anesthesist en staat op het punt hoofd van de afdeling te worden, Marte is schepen en wordt voorgedragen als burgemeester. Zoon en dochter Raven en Mees zijn aardige kinderen. Het echtpaar heeft een fijne kring trouwe vrienden. Wat wil een mens meer? Tijdens een barbecue komt er onverwacht bezoek. De man had zich eerder op het stadhuis aangekondigd bij Marte en haar verteld dat hij, Brent, een oude vriend van Alexander is. Ze hebben elkaar achtentwintig jaar niet gezien. Aangezien Alexander sinds zijn vijftiende in een weeshuis heeft gewoond denkt Marte dat haar man dolblij zal zijn met die verrassing. Maar dat is niet zo. Want Alexander draagt een vreselijk geheim met zich mee waarvan niemand weet. Niemand, maar wél deze gast.

De sympathieke Brent steelt ieders hart, maar begint Alexander op een gruwelijke manier te chanteren. Hij eist dat zijn oude ‘vriend’ een schuld aan hem ‘afbetaalt’. Doet hij dat niet dan zal hij diens geheim openbaren, zijn vrouw en kinderen zullen geen veilig moment meer kennen, zijn carrière zal aan diggelen liggen en hij zal zijn leven verwoesten. En passant laat hij Alexander weten, dat hij de afgelopen achtentwintig jaar vaker bewezen heeft niet te malen om een mensenleven meer of minder. Zou Alexander Marte, Raven of Mees willen missen? Of misschien wel alle drie? Hij kan dat eenvoudig voorkomen. Alexander denkt keer op keer terug aan die tijd, achtentwintig jaar geleden. Ook toen was Brent meedogenloos. Kan hij nu diens druk wél weerstaan?

Auteur

Bettie Elias (1953) is administratief en financieel directeur van een strategisch adviesbureau. Naast haar professionele carrière en haar gezin schrijft zij sinds 1983 jeugdboeken. Dat laatste is ontstaan uit het voorlezen aan haar eigen kinderen. Inmiddels heeft zij ruim dertig titels op haar naam, waarvan verschillende werden bekroond, zij won bijvoorbeeld drie keer een ‘boekenwelp’. In 2019 schreef zij haar eerste misdaadroman voor volwassenen Het tuinfeest. Het boek werd bekroond met de Schaduwprijs. Amper een jaar later volgde Bloedbanden en met De ongewenste gast ligt haar derde psychologische misdaadroman op de schappen.

Elias verstaat de kunst haar lezers te ‘pakken’. Je leest, de spanning stijgt, Elias geeft een klein stukje van de oplossing prijs, maar dan weer nét zo weinig dat je als lezer alleen maar nieuwsgieriger wordt. Waar gaat dit naar toe. Wie wint deze psychologische strijd? Is het verleden echt zó zwart dat het niet bedekt kan worden door het prijsgeven van de zuivere waarheid? Zij gebruikt de fraaie term: herinneringen komen naar boven als kokende melk in een pannetje. De lezer kijkt gespannen mee: stijgt de melk tot over de rand? Loopt er iemand brandwonden op of is de hoofdpersoon er net op tijd bij om de pan van het vuur te halen?

Grote lof voor deze misdaadroman. Elias kruipt geweldig in de huid van haar hoofdpersonen en ik kan dan ook niet anders dan vol verwachting uitkijken naar haar vierde misdaadroman.

Geen oppervlakkig doktersromannetje, maar een echte dokters-thriller. Wat mij betreft een heel nieuw genre, van hoog niveau en boordenvol heerlijke ontspanning.

Bettie EliasDe ongewenste gast. ISBN 978-90-8924-939-5, 335 pagina’s, €21,99. Antwerpen: Uitgeverij Houtekiet 2021.

Geplaatst in Alle Boeken, Detective / Thriller | Reacties uitgeschakeld voor De ongewenste gast

Giftig

Landgoed vol familiegeheimen

Psychologe moet bij een adellijke familie onderzoeken wat er aan de hand is met een jonge dochter. Ze stuit op complexe familiegeheimen..

Mara van de Berghe lijkt wel een moderne Jane Eyre: als gouvernante moet ze zich op een landgoed ontfermen over Annabelle, een 9-jarig meisje. Er is een jachtopziener, een huisknecht, huishoudster, gezelschapsdame en een keukenmeid. Reeds de eerste avond moet ze deelnemen aan het stijlvolle diner.

 

 

Met het meisje krijgt ze een goede band, dit in tegenstelling tot vorige gouvernantes die allen na een korte tijd het vertrokken. Mara is een nieuwsgierige jonge vrouw die stuit op geheimzinnige zaken: de dood van Annabelles moeder, zelfmoord of moord? Dan is er ook nog het archief. In het landhuis bevond zich ooit een psychiatrische kliniek voor vrouwen. De meeste dossiers zijn bewaard gebleven. Mara heeft daar als psychologe veel belangstelling voor.

Auteur

Suzanna Esther, pseudoniem voor Esther Suzanna Mäkel (1966), studeerde literatuurwetenschap en psychologie. Haar schrijverscarrière begon ze als columniste, inmiddels is ze voltijds auteur. Giftig is haar vijfde roman. Voorheen verschenen: Wervelstof, De Stem, 2020 Kamp Alpha De pest meester en 2021 Kamp Alpha De nieuwe wereld.

 

 

 

Naast Mara’s belevenissen in het landhuis is er het verhaal over haar privéleven. Ze heeft pas haar relatie met Victor afgesloten en hem weggestuurd. Zijn laptop heeft ze achtergehouden. Haar vriendin die een psychologisch onderzoeksbureau heeft, heeft haar het baantje bezorgd. Zo kan ze Victor ontvluchten en de gebeurtenissen rondom haar relatie verwerken. Het doel van haar opdracht is de gedragsproblemen van Annabelle te observeren, te diagnosticeren en een behandelplan op te stellen. Het wordt spannend als blijkt dat Victor weet waar ze zich bevindt.

Het is de schrijfster goed gelukt de sfeer te beschrijven die op het landgoed heerst. Vooral de rol van het personeel komt goed naar voren. Grootmoeder Mamère, de ‘koningin’, heeft op strenge wijze de leiding. Aanvankelijk lijkt alles goed en stijlvol te verlopen, zelfs met een correct geklede butler, maar al gauw blijkt het niet meer zo soepel te gaan. Alles lijkt deftig en stijlvol … Ontluisterend is echter de gebrekkig gang van zaken in de keuken …

De roman begint vrij rustig: veel huiselijke zaken. Het is wel mooi te zien hoe de hoofdpersoon Mara een vriendschap ontwikkelt met de student Thomas en hoe Annabelle door toedoen van Mara opbloeit. Het boek krijgt steeds meer thrillerachtige elementen door het speurwerk van Mara en Thomas. Het slot is heftig en onverwacht, maar zeker geloofwaardig.

De stijl is zeer verzorgd. Dat wordt al duidelijk door de fraaie openingszin: De regendruppels op de voorruit vormden langgerekte tranen.

Een intrigerende, soms spannende, moderne roman.

Suzanna EstherGiftig. ISBN 978-90-8312-762-0, 308 pagina’s, € 19,99. Vijfhuizen: Poseidon Uitgevers 2021.

Geplaatst in Alle Boeken, Fictie | Reacties uitgeschakeld voor Giftig

De magie van het beeld

Mini-essays over kijken naar kunst.

Veertig afbeeldingen van kunstvormen met toelichtende essays.

De schrijver Oek de Jong heeft altijd al belangstelling gehad voor kunst. Hij werd in de Amsterdamse musea getroffen door verscheidene kunstwerken. Niet alleen schilderijen, maar ook het werk van fotografen, cineasten, architecten en beeldhouwers. Hij leerde kijken en analyseren, maar ondervond dat bepaalde beelden een extra dimensie hadden, iets geheimzinnigs. Het geheimzinnige van een beeld is de schoonheid die niet te analyseren valt. De magie van het beeld is dat je er naar blijft kijken. Voor het Museumtijdschrift schreef hij negen jaar over kunst. Hij besprak steeds een kunstwerk dat hij zelf gekozen had: een schilderij, foto, film of gebouw. Voor dit boek koos De Jong zo’n veertig artikelen uit het Museumtijdschrift . Enkele voorbeelden: de foto van Marilyn Monroe op het luchtrooster van de metro in New York, Land Art-kunstenaars Richard Long, Hamish Fulton en schilders als Matisse, Westerik, Ronald Ophuis en Robert Zandvliet. Ook is er kunst vertegenwoordigd die hij op zijn reizen tegenkwam: de Hagia Sophia in Istanbul, de enorme badkuipen op Piazza Farnese in Rome en het sign system in de metro van New York. Veel aandacht is er voor fotografen: Saul Leiter, Ad Windig, Koos Breukel en Willy Ronis. Ook een aantal films wordt besproken.

Auteur

Oebele Klaas Anne (Oek) de Jong (1952) studeerde kunstgeschiedenis in Amsterdam voordat hij schrijver werd. Hij publiceerde de romans Opwaaiende zomerjurken, Cirkel in het gras, Hokwerda’s kind, Pier en oceaan en Zwarte schuur. In 2020 verscheen de essaybundel Het glanzend zwart van mosselen.

 

Het eerste verhaal Do you feel the breeze? gaat over de beroemde foto van Marilyn Monroe in haar opwaaiende jurk. De foto lijkt een toevallige momentopname, maar De Jong vertelt uitvoerig hoe de foto tot stand kwam. Het gaat om een scène uit een film. De pikante opname is zorgvuldig geregisseerd. Marilyn Monroe was op dat moment de seksgodin in de USA. De jurk werd speciaal voor deze scène gemaakt. Monroe wilde toch niet teveel laten zien, want over haar doorschijnende onderbroek heeft ze een tweede onderbroek aangetrokken. Later bleken de opnames op de Lexington Avenue onbruikbaar door het lawaai van het publiek op straat. Regisseur Billy Wilder liet het trottoir met de luchtroosters nabouwen in een studio in Los Angeles. Daar werd the subway scene nog eenenveertig keer gedraaid.

Soms schrijf De Jong over objecten in steden. In het essay Winter in Istanbul gaat het vooral over de Hagia Sophia. Dit wonder van de wereldarchitectuur wordt uitvoerig beschreven, maar ook andere zaken komen aan de orde, bijvoorbeeld de Muur van Theodosius. Hij bezoekt ook een vogelmarkt en wordt daar getroffen door een kooi met puttertjes. Ze kopen twee puttertjes en laten die los. De Jong geeft eigenlijk tevens een beknopt reisverslag. Dat geldt ook voor het essay De badkuipen op Piazza Farnese. Ook dit essay leest als een reisverslag. De Jong beschrijft de sfeer als volgt: Voor de achtste keer ben ik in Rome en onmiddellijk onderga ik weer die bijzondere vorm van geluk, die geen enkele andere stad in me vermag op te roepen. Aan het slot van het essay bespreekt hij de tweelingfontein. In hetzelfde stuk gaat het over het Pantheon, maar ook de Tazza d’Oro waar hij een perfecte cappuccino gebruikt. Een ander essay over een stad is Noorda in New York. Het gaat hier bijna uitsluitend over de metro van New York. Heel prozaïsch wordt deze no-nonsense metro beschreven.. Het uitgebreidst gaat het over de prachtige heldere bewegwijzering. Deze werd ontworpen door de Nederlander Bob Noorda. Met een gevoel van trots vertelt hij over Noorda. Deze Nederlandse grafisch ontwerper ontwierp het hele systeem van bewegwijzering tot in de kleinste details. Zijn werk werd zeer gewaardeerd. Bij zijn dood werd Noorda geëerd met een in memoriam in The New York Times.

Oek de Jong bespreekt in zijn boek het werk van verscheidene schilders. Als het om schilderijen gaat worden deze meestal grondig geanalyseerd. Een voorbeeld daarvan zien we bij de indrukwekkende bespreking van het schilderij Widows of Sebrenica van de schilder Ronald Ophuis. Het schilderij toont een imposant sneeuwlandschap met drie vrouwen. Volgens De Jong straalt het mededogen uit. Hier wordt aan alle vrouwen gedacht die hun mannen hebben verloren in de onzalige oorlog rond Srebrenica. Een ander voorbeeld van een uitgebreide analyse is die van het schilderij van Caillebotte Straat in Parijs, bij regen. Voor De Jong is dit een schilderij, een beeld dat zich vastzet in je geheugen. Het toont de Place de Dublin in Parijs. Het regent en de mensen dragen een paraplu. Op de voorgrond een deftig gekleed echtpaar. Op zeer overtuigende wijze maakt de auteur duidelijk waarom dit schilderij zo’n indruk maakt.

Veel aandacht is er ook voor fotografen. Willy Ronis fotografeerde zijn naakte vrouw die zich waste voor de wastafel. Het is een aandoenlijke foto. De Jong zegt erover: De sfeer in de foto is die van een warme middag, van intimiteit en van eenvoudig leven op het platteland. Soms is juist eenvoud indrukwekkend. Dat geldt ook voor de foto Meisje in de mist, Wijk aan Zee, 1955. Voor de schrijver is deze foto ook weer een beeld dat zich vastzet in je geheugen. De fotograaf Ad Windig werd er bekend mee.

De magie van het beeld is een zeer geslaagd boek. Het is heel fraai geïllustreerd. Het is alleen al de moeite waard om het boek door te bladeren. Ook de teksten zijn geweldig, we hebben natuurlijk te doen met een literaire schrijver, maar de inhoud van de teksten, zijn deskundige uitleg, brengen de afgebeelde kunst tot leven.

Een prachtig boek

Oek de Jong – De magie van het beeld. ISBN 978-94-625-8445-7, 152 pagina’s, € 19,95. Zwolle: WBOOKS 2021.

 

Geplaatst in Alle Boeken, Kunst | Reacties uitgeschakeld voor De magie van het beeld

Van zo ver gekomen

Niets was wat het leek

Klimmen uit de afvalbak.

Als de dertienjarige Dominicaanse Ariana zwanger gemaakt wordt door haar vader en weigert een abortus te ondergaan, schopt haar moeder haar meteen na de geboorte van het kind de straat op. Ze wordt opgevangen door een straatarme visser die haar onderdak biedt en deelt wat hij bezit. Als hij haar vertelt van zijn familie op Curaçao waar ze zou kunnen werken, vertrekt Ariana met haar dochter – Dini genoemd naar visser Dionicio – naar het eiland.

 

Ze gaat er illegaal werken als huishoudhulp en houdt haar dochter bij zich, tot ongenoegen van haar mevrouw en de stugge huishoudster Ena die haar het liefst de deur uit zou zetten. Maar dan, op een dag, gaat ze zwemmen en verdrinkt. De negenjarige Dini blijft achter en probeert zo goed ze kan Ariana’s taken over te nemen, ‘gratis natuurlijk, want anders was het kinderarbeid en daar deed mevrouw niet aan’. Tot haar taken behoort ook de verzorging van de bedlegerige ‘oom Rudy’. Hij is aardig tegen haar, was vroeger schoolmeester en leert haar van alles. Hij adviseert het meisje dringend later rechten te gaan studeren: ‘Je hebt juridische kennis nodig,’ zei hij steeds. Waarom vond hij dat toch zo belangrijk, uitgerekend voor dit kleine meisje?

Dini had altijd van Ariana gehoord dat ze hoopte dat haar dochter uit ‘de afvalbak zou klimmen van mensen zoals wij’. Dini houdt haar ogen en oren open en ontdekt al jong dat het in het leven niet alleen om geld draait, maar vooral om kennis. Als ze rechten gestudeerd heeft en als mediator werkt, komt ze in contact met haar Bonairiaanse jeugdvriend Eldon. Hij verzet zich hevig tegen de veranderingen op het eiland, dat in de greep van het groeiend toerisme zijn oude, dorpse schoonheid verliest.

Auteur

Bernadette Heiligers (1952) werd geboren op Curaçao. Ze is journaliste, radiomaker, presentatrice en schrijfster. Ze startte in 1974 bij Radio Curom. Vanaf 1980 werkte zij bij Radio Hoyer, waarvoor zij naast het gewone werk ook sketches, columns en fictieve korte verhalen schreef. Zij beheert sinds 1988 met haar man een communicatiebedrijf. Heiligers debuteerde in 2012 met de biografie Pierre Lauffer, het bewogen leven van een bevlogen dichter. In 2015 verscheen haar roman Schutkleur.

Voor Dini ontvouwt zich gaandeweg een merkwaardige familiegeschiedenis die haar eigen verleden en heden in een heel ander daglicht plaatst. Ze is als kind van zo ver gekomen, nu blijkt die afstand opeens heel klein. Wat goed was wordt kwaad, wat kwaad was wordt goed, haar familie vervreemdt van haar in luttele seconden. Waarom wist ze die dingen niet eerder? Het had haar zo veel leed kunnen besparen, zo veel goeds kunnen brengen. ‘Onrecht is een draak met meerdere koppen, een draak die altijd weer tevoorschijn springt in nieuwe camouflages’. Het heeft een tijd geduurd, maar de les komt tenslotte aan.

Achterin het boek staat een lijst met Papiamentse en/of Spaanse woorden. Het zou mijn inziens handiger zijn geweest als daar voorin het boek op was gewezen.

Deze kleine roman is poëtisch geschreven. Een mooi verhaal, verfijnd van stijl. Mooie gepolijste vergelijkingen.

Bernadette Heiligers – Van zo ver gekomen. ISBN 978-94-9321-449-1, 133 pagina’s, €17,50. Haarlem: In de Knipscheer 2021.

Geplaatst in Alle Boeken, Fictie | Reacties uitgeschakeld voor Van zo ver gekomen

Het weekend

Voor het laatst samen?

Complexe vriendschap tussen vier vrouwen in de herfst van hun leven.

Als hun vriendin Sylvie overlijdt, komen Wendy, Adele en Jude voor de laatste keer samen in Silvies strandhuis om de met gezamenlijke herinneringen gevulde woning leeg te ruimen voor de verkoop. Ieder worstelt op eigen wijze met de vergankelijkheid van uiterlijk schoon én vertoon, gemiste kansen en ouderdom. Het overlijden van hun dierbare vriendin legt hun vriendschap onder de loep en brengt de waarheid boven tafel.

 

Een grote rol is weggelegd voor Finn, Wendy’s hoogbejaarde hond, die net als de dames, aan het einde van zijn latijn is …

Auteur

Dr. Charlotte Wood AM (1965 Cooma, Australië) is een veelvuldig bekroonde Australische schijfster. Daarnaast bekleedde zij een aantal functies in de academische wereld, waaronder een gasthoogleraarschap aan de Australia Council fort he Arts. The Australian beschreef haar ‘een van onze meest originele en provocerende schrijvers.’

 

 

 

In tien hoofdstukken met wisselend perspectief schetst Wood de individuele belevingswereld en de door gezamenlijke ervaringen verweven levens van Wendy, Jude en Adele waarin hun gestorven vriendin nog levendig aanwezig is.

Sylvie ging onzorgvuldig om met andermans spullen, maar dat werd haar altijd vergeven, en het was aan jezelf om te voorkomen, terug te halen, te herstellen. Als je je eigendommen aan Sylvie toevertrouwde, dan was dat op eigen risico.

Parallel aan de overpeinzingen en pijnlijke tekortkomingen van de dames speelt Finn op erbarmelijke wijze een rol in hun bewustwordingsproces.

De arme Finn zat ineengedoken te trillen in een hoek. Wendy liep naar hem toe, nam zijn vieze snuit teder in haar hand en gooide een theedoek op de beschamende plas op het linoleum.

In een prachtige schrijfstijl, doorspekt met vileine humor en treffende sfeerbeelden schetst Charlotte Wood een gevoelig en geloofwaardig verhaal over vriendschap, verlies, zelfacceptatie en nieuwe kansen.

De droge schildjes en vellen ritselden terwijl de herrezen schepsels uit hun dode zelf gleden en wegglipten. Je moest je ontworstelen aan wat jou ooit had beschermd.

Een knap staaltje ontroerende schrijfkunst!

Charlotte WoodHet weekend. Vertaald uit het (Australisch) Engels (The Weekend) door Ireen Niessen. ISBN 978-90-263-5388-8, 256 pagina’s, € 21,99. Amsterdam: Ambo | Anthos 2021.

Geplaatst in Alle Boeken, Fictie | Reacties uitgeschakeld voor Het weekend

De Conferentie

Kinderen inzet bij aanslag

‘Frederika?’ ‘Far!’ ‘Waar ben je?’

Hoofdcommissaris Stijn Goris uit Brussel krijgt van zijn chef te horen dat er in het luxueuze Steigenberger Wiltsher’s Hotel aan de Louizalaan een belangrijk internationaal evenement zal plaatsvinden. Een bijeenkomst waarmee de staatsveiligheid is gemoeid. Als Goris doorvraagt blijkt het te gaan om de Bilderbergconferentie. Een bijeenkomst waarvan Goris niet eerder heeft gehoord, maar die – nadat hij het gegoogeld heeft – een bijeenkomst blijkt te zijn waar de politieke en economische wereldelite regelmatig in conferentie samenkomt. Het vreemde is dat de Brusselse politie niet wordt ingezet om de bewaking van al deze hooggeplaatste lieden op zich te nemen. Zij hebben hun eigen veiligheidsdienst. Dat bevalt Goris niets. Zijn ego als politieman is gekrenkt. Maar hij kan niet anders dan zich erbij neerleggen. Maar dan wordt hij gebeld door een adviseur van de Deense premier. Diens dochtertje Frederika is ontvoerd en hij kan haar alleen maar terugkrijgen als hij een bepaalde geheimzinnige opdracht uitvoert die met de conferentie te maken heeft.

Frederika’s ouders zijn wanhopig en ondanks de opgelegde zwijgplicht stort de premier zijn hart uit bij zijn adviseur. Die blijkt een goede bekende van Stijn Goris te zijn. De bal gaat aan het rollen. Goris’ missie is van meet af aan duidelijk: het meisje MOET heelhuids gevonden worden en worden herenigd met haar ouders. Maar hij heeft een groot probleem. Want de wereld rond de Bilderbergconferentie is zo gesloten als een oester en Goris en zijn collega’s kunnen er moeilijk binnen komen. En dat niet alleen: de klok tikt meedogenloos verder. De conferentie duurt maar drie dagen. Zijn er meer mensen als de Deense premier en hebben die níet de politie verwittigd? Zodat zij wellicht dezelfde opdracht moeten uitvoeren om een eigen kind te redden? Gaan er dan doden vallen? Er is nog een genodigde die hevig uit zijn doen is en die als een havik een koffertje bewaakt dat hij ook in bewaring had kunnen geven. Waarom doet hij dat niet? Is hij een dader? Een slachtoffer?

Auteur

Christian De Coninck (1960) is commissaris en woordvoerder bij de Politie Brussel Hoofdstad. Hij debuteerde in 2007 met De Praagse Connectie. Sinds die tijd schreef hij gestaag door. Dit is zijn zeventiende boek. De Coninck schrijft over het leven waarin hij ook overdag figureert en kent het dan ook als geen ander.

Dit is het eerste boek dat ik lees van deze auteur. En daarmee heb ik er tot mijn grote spijt al  zestien gemist. Zestien boeken die – als ze even goed zijn als deze – het lezen alsnog zeer aantrekkelijk maken. Want De Conferentie is zo’n boek dat je niet uit handen kunt leggen. Goed geschreven, beschaafd, intelligent, razend spannend. En – dat mag ook wel eens gezegd – bij deze misdaadroman druipt het bloed nu eens niet van de pagina’s. Een verademing, dat gebrek aan macho-gedoe.

De Coninck heeft al heel boeken wat op zijn naam staan. Ik verheug mij op zijn volgende. Want van nu af aan ben ik fan.

Lees en geniet, zou ik zeggen.

Christian De Coninck – De Conferentie. ISBN 978-90-8924-988-3. 303 pagina’s, €19,99. Antwerpen: Houtekiet 2021.

Geplaatst in Alle Boeken, Detective / Thriller | Reacties uitgeschakeld voor De Conferentie