Haagse jaren

De politieke memoires van Ruud Lubbers

Langstzittende premier zelf aan het woord.

De Rotterdammer Rudolphus Franciscus Marie (Ruud) Lubbers 1939-2018) verbleef, zoals hij het zelf noemde, 7777 plus 7 dagen in de politiek. Van 1973-1977 was hij minister van Economische zaken in het roemruchte kabinet-Den Uyl. Daarna werd hij vicefractievoorzitter van de eerste CDA-fractie en een jaar later fractievoorzitter tijdens de kabinetten-Van Agt I (CDA-VVD), II (CDA, PvdA en D66) en III (CDA-D66). Van 1982-1994 werd hij als politiek leider van het CDA de langstzittende Nederlandse minister-president tot nu toe. In de kabinetten Lubbers I en II (1982-1989) regeerde het CDA met de PvdA, in Lubbers III (1989-1994) met de VVD.

Na afloop van zijn politieke loopbaan werd Lubbers benoemd tot Minister van Staat, een uitzonderlijke eretitel. Daarna vervulde hij enkele (deeltijd en gast-)hoogleraarschappen en van 2001-2005 was hij Hoge Commissaris voor de Vluchtelingen van de Verenigde Naties in Genève.

Mede-auteur

Prof. dr. Theodorus Bernardus Franciscus (Theo) Brinkel (1958) is historicus. Hij was onder meer medewerker van het Wetenschappelijk Instituut van het CDA en Tweede Kamerlid. Hij werkt bij de Nederlandse Defensie Academie en is daarnaast bijzonder hoogleraar militair-maatschappelijke studies aan de Universiteit van Leiden.

 

 

 

Manuscript

Toen hem duidelijk werd dat Lubbers waarschijnlijk niet meer beschikbaar was voor een vierde termijn als minister-president benaderde Brinkel hem in 1991 om op basis van een aantal vraaggesprekken diens verhaal van zijn politieke carrière op te stellen. Nadat Lubbers akkoord was gegaan en Brinkel vooronderzoek had gedaan vonden de gesprekken plaats tussen 1992 en 1995. Nadat het manuscript klaar was besloot Lubbers, mede op advies van een aantal meelezers het boek voorlopig weg te leggen en niet uit te geven. In zijn verantwoording vermeldt Brinkel helaas niet wie die meelezers zijn. Jammer. Volgens de media gaat het niet alleen onder meer om de ex-ministers Job de Ruiter, Wim Deetman en Hans van den Broek, maar ook om de toenmalige koningin Beatrix.

Volgens Brinkel heeft Lubbers zelf in zijn uitspraken en afgegeven interviews na 1995 overigens veelvuldig gebruik gemaakt van de interviewteksten. Uw recensent kan dat beamen, want het uitvoerige verhaal dat Lubbers hem vertelde voor zijn boek over Dries van Agt* klopt één op één.

Het boek schetst de complete politieke loopbaan van Ruud Lubbers, voorafgegaan door een korte samenvatting over de tijd die daaraan voorafging, waaronder zijn middelbare schooltijd bij de Jezuïeten in Nijmegen, zijn economiestudie in Rotterdam, zijn werkzaamheden op jonge leeftijd in de directie van het familiebedrijf Hollandia na het overlijden van zijn vader, zijn optreden in werkgeverskringen en zijn eerste schreden op het politieke pad voor de KVP, onder andere als lid van de Rijnmondraad, waar hij woordvoerder voor economische onderzoeken werd, en als de christen-radicaal die in zijn partij bleef en niet meeging naar de in 1968 opgerichte PPR. Na het hoofdstuk over Het rampjaar (1994), waarin Lubbers de Nederlandse politieke arena officieel verlaat, volgt nog een uitgebreid verslag over hoe de Duitse bondskanselier Helmut Kohl de kandidatuur van Lubbers voor voorzitter van de Europese Commissie in datzelfde jaar blokkeerde. In het slothoofdstuk Geschiedenis doorzetten kijkt Ruud Lubbers terug op zijn Haagse jaren.

Opmerkelijk

In principe hoeft de lezer geen opzienbarende onthullingen of nog onbekende politieke gebeurtenissen te verwachten. Het meeste is inmiddels bekend geworden. Enkele kleine feiten verrasten me nog:

  • In het kabinet-den Uyl werd Lubbers onaangenaam verrast door het afschaffen van de bede in de Troonrede. Als premier herstelde hij dit later.
  • Lubbers wilde voor het wekelijks overleg van de christendemocratische ministers en fractievoorzitters ook iemand van de Christelijk Historische Unie, die buiten het kabinet was gebleven, uitnodigen. De antirevolutionaire leider Willem Aantjes was daar mordicus tegen.
  • Lubbers weigerde in 1982 tijdens de formatie de omstreden journalist Ferry Hoogendijk als minister voor de VVD te accepteren.
  • De opmerking over de onderhandelingen van 1981: ‘Een van mijn grootste stunts in de formatie is dat het mij lukt zó te onderhandelen met Nijpels (de toenmalige VVD-leider; AK) dat het CDA zowel Buitenlandse Zaken als Defensie krijgt.’ Het was niet de laatste blunder van deze politieke lichtgewicht.
  • Het kabinet-Lubbers I krijgt te maken met stakingen, als oud-werkgever is Lubbers daar echter niet bang voor.
  • Lubbers wilde in 1986, na het overlijden van de minister van Binnenlandse Zaken, de toenmalige Commissaris van de Koningin in Friesland Hans Wiegel, met wie hij inmiddels bevriend was geraakt, eventueel tijdelijk naar Den Haag halen. Dit werd geblokkeerd door VVD-leider Ed Nijpels. Dit is in tegenspraak tot de eerdere gangbare versie van het verhaal dat Lubbers zelf Wiegel niet zag zitten en de Friese gedeputeerde Dieuwke de Graaf-Nauta ertoe aanzette deze overstap in Friesland onmogelijk te maken. De Graaf zou later hiervoor in Lubbers II beloond zijn met een kabinetspost. Volgens de recente biografie was Wiegel (aan een LeesKost-recensie wordt uiteraard gewerkt) was het niet zozeer een bewuste blokkade, maar de zoveelste stommiteit van Nijpels.

Uiteraard staat het boek vol met vermeldenswaardige wetenswaardigheden. In de beperkte ruimte voor een recensie als deze maak ik een volstrekt persoonlijke keuze.

Ruud Lubbers werd door KVP-leider Frans Andriessen gevraagd om minister van Economische zaken te worden in het kabinet-Den Uyl. Hij trad evenals Van Agt, met wie hij het goed kon vinden, uit overtuiging toe. Beiden bleken door de socialisten zijn uitgezocht omdat zij ‘als witte rand’ pasten in het rode kabinet.

 

In het hoofdstuk De arrogantie van links vertelt Lubbers hoe hij zich steeds meer ging ergeren aan de verscherping van de polarisatie door de PvdA en de verhoging van de druk op het CDA. Hij nam mentaal afstand van het kabinet naar aanleiding van de discussie over de vermogensaanwasdeling. Hij had een perfecte relatie met vicepremier Dries van Agt en steunde hem bij de breuk met Den Uyl en de kabinetsformatie van 1977.

In het hoofdstuk Sysyfusarbeid stelt Lubbers zich als fractievoorzitter voor de taken om de fractie tot een grotere CDA-eenheid te brengen en het kabinet overeind te houden. Van Agt vindt dat Lubbers hem als premier te veel voor de voeten loopt, wat leidt tot een zekere vervreemding tussen beiden.

 

 

 

Als één van de hoofdrolspelers legt hij gedetailleerd uit waarom Frans Andriessen, die zijn tijd ver vooruit was, aftrad omdat er door de fractie aan de bezuinigingen van Bestek ’81 werd getornd. Saillant detail daarbij was dat Van Agt het compromis van Lubbers afwees, dat later door de nieuwe minister van Financiën, Fons van der Stee, enthousiast werd geaccepteerd.

Lubbers werkt samen met Jan de Koning hard aan de totstandkoming van het ‘onzalige’ kabinet Van Agt II, maar dat blijkt een doodgeboren kindje.

Premier

Lubbers overweegt zich na de verkiezingen van 1982 uit de politiek terug te trekken, maar alles wordt anders als Dries van Agt plotseling uit de politiek stapt en Jan de Koning als zijn opvolger aanwijst. De laatste kiest echter voor Lubbers. Die is immers de fractievoorzitter van het CDA. Hij vertelt hoe hij Jan de Koning ertoe krijgt om minister van Sociale Zaken te worden en noemt zijn kabinet een coproductie, waarin de ervaren De Koning een centrale rol speelt.

Uitvoerig gaat hij in op zijn verhouding met minister van Buitenlandse Zaken Hans van den Broek die prima begon, maar minder werd toen Van den Broek vond dat de premier zich steeds meer op zijn terrein begaf. De benoeming van Van den Broek tot Europees Commissaris voorkwam verdere escalatie.

Ondanks de voor die tijd ingrijpende bezuinigingen onder leiding van de strenge minister van Financiën Onno Ruding boekte het CDA onder de leus Laat Lubbers zijn karwei afmaken een eclatant verkiezingssucces. Er werd doorgeregeerd met een verzwakte VVD en mede daardoor zou het kabinet-Lubbers II de eindstreep niet halen en wendde de premier de steven richting PvdA. Achteraf gezien was dit het begin van het einde, want een fors deel van het CDA had sinds het kabinet-den Uyl een grote afkeer van de socialisten had gekregen. Ook Lubbers’ vroege aankondiging dat dit zijn laatste kabinet was, gevolgd door de aanwijzing van Elco Brinkman, brachten het einde van zijn politieke houdbaarheidsdatum te vroeg in zicht. Tussen de oude uitgeputte en de nieuwe partijleider speelt zich een koningsdrama af dat alleen verliezers kent en de weg naar Paars wijd openzet. Lubbers geeft het hele proces gedetailleerd weer en erkent dat hij fouten heeft gemaakt.

Deutschfreundlich

Een ouderwets staaltje machtspolitiek is de strijd tussen de regeringsleiders over de kandidaat-voorzitters over het voorzitterschap van de Europese Commissie. Het wordt uiteindelijk de Luxemburger Jacques Santer. Lubbers wijt dat hij het niet geworden is aan het feit dat hij zich niet heeft aangepast aan het gegroeide ego van Helmut Kohl na de Duitse eenwording. Kohl vindt hem niet Deutschfreundlich. Speciaal voor Lubbers is dit navrant omdat zijn vader tijdens de bezetting hetzelfde verweten werd en werd opgepakt.

De voor velen ongrijpbare politicus Ruud Lubbers is moeilijk onder te brengen in een links-rechts indeling. Hij was een behoorlijke eenling. Hij is tot het eind toe een gelovig katholiek gebleven, zij het niet in traditionele zin. Het geloof was voor hem een beleving, een bron van inspiratie.

Conclusie

Its lonely at the top, zei mijn voorgangster tegen me toen ik fractievoorzitter van het CDA in de gemeenteraad van Haarlemmermeer werd en dat heb ik inderdaad ervaren. Ruud Lubbers moet dat in nog veel sterkere mate ervaren hebben. Hij werd bewonderd, maar vaak niet begrepen. Niet door Den Uyl en kornuiten, niet door Dries van Agt, niet door Elco Brinkman, Helmut Kohl en vele anderen. In dit boek legt hij uit wat hem ten diepste bewoog. Het is jammer dat het niet bij zijn leven verscheen, waardoor hij nog de gelegenheid had gehad een en ander persoonlijk toe te lichten. Desondanks is dit boeiende en goedgeschreven boek een meer dan waardevolle toevoeging aan de politieke geschiedenis van ons land.

Ruud Lubbers en Theo Brinkel – Haagse jaren. De politieke memoires van Ruud Lubbers. ISBN 978-90-263-5260-7, 414 pagina’s, € 24,99. Amsterdam; Ambo | Anthos 2020.    

*Adrianus Koster – De eenzame fietser. Insiders over de politieke loopbaan van Dries van Agt (1971-1982). Culemborg: Van Duuren Media 2008.

Een ingekorte versie van deze recensie verscheen in ‘Bestuursforum’.

Geplaatst in Alle Boeken, Autobiografie / memoires, Geschiedenis, Politiek | Reacties uitgeschakeld voor Haagse jaren

Weg van Sanne

Verrukkelijk duizend-dingen-boekje

Al 26 jaar een levenslustige meid.

Zou Sannes bedenker het zelf gedacht hebben, 26 jaar geleden? Op 7 januari 1994 verscheen in het vrouwenblad Margriet de allereerste column over Sanne. En nu, zoveel jaar later, komt er nog steeds geen nummer van Margriet uit zonder dat Sanne erin figureert. We zijn 1400 columns verder en Sanne is onmisbaar in het blad. Een feuilleton dat zo geliefd is zorgt voor verzamelbundels. Ook www.leeskost.nl trakteerde de lezers al eerder op besprekingen daarvan.

 

Dit keer lazen we deel zestien. En we blijven ons verbazen. Want Sannes wegen zijn wonderlijk, Sanne beleeft zoveel avonturen dat het bijna ongeloofwaardig is, maar de auteur weet ze zó te brengen dat we meeleven, meelachen, mee-verliefd-worden, mee-schateren met Sannes vrienden en meetreuren om tragische doden.

Neem dit deel. Sanne heeft in Italië een man opgedaan op wie ze stapelverliefd is geworden. En aangezien het wederzijds is neemt deze man, Rut, al gauw een grote plaats in haar leven in. Maar er is iets vreemds aan de hand met hem. Als Sanne omgeven is door haar talloze, de  lezers inmiddels vertrouwde vrienden, lijkt Rut in paniek te raken. Hij wordt grauw, trekt zich terug. Heeft hij mensenvrees? Sanne wil er het fijne van weten. Logisch, ze houdt van de man. Maar ze komt er niet gemakkelijk achter.

Haar leven neemt intussen zijn loop. Ze trekt op met Daan en Abel, met oom Paul, met Wichard, Jennifer, Rinke, juffrouw Schaap, Daniël, en Clint. En alsof dat niet genoeg is komt Jaap haar leven verrijken. Duizelt het de lezer inmiddels? Welnee, geen ogenblik. Want Sanne is het stralende middelpunt dat haar hart voor iedereen openstelt, dat helpt en troost en schatert. En af en toe in tranen is, want dat maakt haar leven nu juist zo écht: het leven is ook voor Sanne geen feestje, maar ze hangt de slingers op als ze de kans krijgt.

Auteur

Marjan van den Berg (1955) was lange tijd lerares Nederlands op een vmbo-school. Naast haar Sanne-columns schreef ze over die ‘juffen-tijd’ wekelijks aanstekelijke columns in Martgriet. Ze debuteerde met een prachtig ingetogen boekje over de geestelijke neergang en het afscheid van haar moeder Ze is de vioolmuziek vergeten. In totaal schreef ze zeven romans en/of verzamelbundels. Dit boek is haar zestiende Sanne.

 

Sannes leven is vaak chaotisch, maar altijd het leven waard. En wie denkt dat ze met Rut de liefde van haar leven heeft gevonden wordt bij de neus genomen. Want er volgt een andere man, die eigenlijk nóg beter is. Maar volgens de praatjes in het dorp is hij sekteleider van een commune. Hoe lost Sanne dat nu weer op?

Na zestien Sannes kan ik alleen maar constateren dat Marjan van den Berg haar lezers blijft boeien. Ze schrijft stralende én verrassende boeken over een verrukkelijke vrouw. Tegelijkertijd bewijst ze dat ze wel degelijk bij de tijd is, want zowaar, tegen het eind van het boek duikt de gevreesde Corona op. En juist op een heel belangrijk moment is de lockdown ingetreden en moet Sanne buiten het ziekenhuis wachten terwijl zich binnen een wonder voltrekt.

Duik erin, lees lekker, geniet. En kijk vast uit naar de volgende Sanne.

Marjan van den BergWeg van Sanne. ISBN 978-90-8305-661-6. 256 pagina’s, €17,95. Oudendijk: Iskander Uitgevers 2020.

Geplaatst in Alle Boeken, Columns, Deel van een reeks, Feel good | Reacties uitgeschakeld voor Weg van Sanne

Gevlinderd

Patiënten van een gynaecologe worden het slachtoffer van een seriemoordenaar

Lydia Muysen heeft als gynaecologe een bloeiende praktijk. In haar buurt vinden gruwelijke moorden plaats. Al gauw blijkt het te gaan om haar eigen patiënten.

 

 

 

 

 

Lydia Muysen heeft een leven achter de rug met heftige gebeurtenissen. Eén van de meest traumatische is de dood van haar geliefde broer. Samen met haar man Richard Duquesnes werkte ze in het ziekenhuis, hij als directeur, zij als hoofd gynaecologie. Tot grote onvrede van Richard bleef hun huwelijk zonder kinderen. Toen Lydia ontdekte dat Richard overspel pleegde met zijn secretaresse en haar had bezwangerd veroorzaakte ze een rel die leidde tot beider ontslag. Ze gingen uit elkaar en Lydia begon haar eigen praktijk. Richard bleef haar lastigvallen. Lydia is vaak depressief en heeft een drankprobleem. Ze gaat in behandeling bij een psychiater.

Opeens vindt er een serie moorden plaats. De moordenaar verminkt de vagina van de slachtoffers en bevestigt een vlinder op hun geslachtsdeel. Direct al in het eerste hoofdstuk treffen we Lydia aan als zesde slachtoffer. Bij haar maakt hij zijn ‘werk’ niet af. Wie is deze moordenaar en komt hij toch zijn werk nog afmaken?

Auteur

Alexander Olbrechts is medisch laboratoriumtechnoloog van opleiding en werkt in één van de grootste bloedbanklaboratoria van België. Niet alleen zijn wetenschappelijke achtergrond, maar ook zijn grote liefde voor het sciencefiction- en fantasygenre zorgen ervoor dat zijn schrijversdebuut Gevlinderd geschreven werd in een verhalende stijl met veel oog voor detail.

 

 

Gevlinderd, hoewel geschreven door een mannelijke auteur, heeft het boek veel weg van een damesthriller. Veel aandacht is er ook voor het uiterlijk en de kleding van Lydia, zij draagt de duurste merken die steeds met name worden genoemd. Dan is er natuurlijk ook haar gynaecologische praktijk. De gesprekken en onderzoeken worden en detail beschreven. Voor een man misschien niet zo boeiend. Bewonderenswaardig is wel hoe Lydia omgaat met haar patiënten, met veel geduld, bijvoorbeeld met de hypochonder mevrouw Bertrand of heel liefdevol met de Marokkaanse Dounia. Later begrijpen we dat het belangrijk is dat we de patiënten leren kennen.

In bepaalde opzichten is deze roman lastig voor de lezer. Wat betreft de hoofdpersoon vraag je je soms af met welke Lys heb ik nu te maken? In de literatuurtheorie wordt dit een onbetrouwbare verteller genoemd. Je bent meestal geneigd haar te geloven. Haar gedachten worden steeds cursief vermeld, bijvoorbeeld bij de behandeling van haar patiënten en gesprekken met haar moeder. Dit levert een komisch effect op. Maar soms wordt zij gedreven door haar onderbewustzijn of laat ze zich leiden door haar broer die haar in haar gedachten toespreekt. Het komt ook voor dat sommige gebeurtenissen later weersproken worden.

Ook de opbouw is behoorlijk verwarrend. Gelukkig heeft de schrijver de hoofdstukken aangeven met dag, datum en jaartal. Zonder deze aanduidingen zou er geen touw aan vast te knopen zijn, want het verhaal is soms behoorlijk springerig. De thriller begint met een vooruitblik. Direct komen we Lys tegen als slachtoffer van de seriemoordenaar. De herhaling en het slot zien verderop terug in de roman. Wat is de zin van deze inleiding? Het grootste raadsel vormt het slot van het boek. Het hoofdstuk 15 augustus lijkt het einde met de woorden Eind goed, al goed. Er volgt echter nog een hoofdstuk 10 augustus. Aanvankelijk raak je hier van in verwarring maar bij goed lezen wordt ineens veel duidelijk. Dit is weer een voorbeeld dat er veel moet worden gepuzzeld.

De plot van het verhaal is heel knap bedacht, maar ook weer lastig voor 100% te begrijpen. Alleen heel goede lezers komen erachter wie de seriemoordenaar is en wat de motieven waren voor de moorden. Het einde van het verhaal is heel verrassend en beslist ingenieus.

Een spannende, maar ingewikkelde thriller.

Alexander Olbrechts – Gevlinderd. E-book. ISBN 978-94-640-50904-3, 272 pagina’s, € 20,00. Amsterdam: Brave New Books 2020.

Geplaatst in Alle Boeken, Detective / Thriller | Reacties uitgeschakeld voor Gevlinderd

Hannah en ik

Foute huwelijken, foute moeders, foute mannen

Terwijl Hannah een gelukkig leventje leidt slijt haar tweelingzus Ada haar dagen al vijf jaar tussen de gevangenismuren. Haar bestaan lijkt nog steeds om haar tien minuten oudere zus te draaien. Totdat haar therapeute haar aanraadt haar verhaal op papier te zetten.

Samen naar school, samen spelen, samen lachen, samen huilen; Hannah en Ada slapen vaak zelfs samen. De eeneiige tweelingzusjes Reinier kunnen niet zonder elkaar. Hoewel ze uiterlijk bijna niet uit elkaar zijn te houden verschillen ze toch wel van karakter. Hannah is voor de duvel niet bang en beschermt waar dat moet haar zusje. Ada aanbidt haar en heeft alles voor haar over.

De meisjes Reinier groeien op in een gelovig, liefdevol gezin. Moeder Nellen zorgt voor het huishouden; haar 25 jaar oudere man Otto is leraar op een jongensschool. Zijn besluit tijdelijk kwetsbare leerlingen in huis op te nemen verandert langzaam de relatie tussen de zusjes. Als Otto plotseling overlijdt en Nellen een nieuwe relatie aangaat met oom Bob verlaat de recalcitrante Hannah tot Ada’s grote verdriet het huis. Ze maakt haar school af en gaat werken in een broodjeszaak, vlakbij de seksclub waar Hannah achter de bar werkt.

Auteur

Pauline J. van Munster (1959) debuteerde dertig geleden met Een nieuwe kilte, drie novellen. Na haar derde roman Lied van Mod duurde het maar liefst 15 jaar voordat het dubbelmysterie De zoektocht naar Madeleine Merano verscheen. Hannah en ik is haar vijfde roman. Van Munster is een van de initiatiefnemers van Ik-Leef.nl. In 2008 verscheen van haar hand Stel, je gaat dood. Hoe regel je dan het leven?, een boek met praktische informatie over de gevolgen van een ongeneeslijke ziekte.

Als Ada op een dinsdagmorgen zoals gewoonlijk Suus Broodjeszaak opent, lijkt het een dag als alle andere. Ze smeert alvast witte puntjes, kookt eieren en legt worsten- en saucijzenbroodjes klaar om verwarmd te worden. De koffie pruttelt, de radio staat zachtjes aan en Omo, haar spierwitte viervoeter, ligt tevreden op zijn vertrouwde plekje.

De rust wordt verstoord als Hannah plotseling komt binnenstormen. In de tellen dat ik mijn adem inhoud, registreer ik haar handen, armen, kleren, gezicht, haren; ze zit onder het bloed. Ze duwt de deur dicht, leunt ertegenaan. ‘Je moet me helpen. Ben je alleen?’. Ada is onthutst. Waarom heeft ze geen hulpdienst gebeld, waarom is ze linea recta naar haar gekomen? En ze kan nu niet weg uit de zaak, er kunnen ieder moment klanten komen. Hannah zet haar voor het blok. Ada, kijk niet zo. Wanneer heb ik ooit je hulp ingeroepen. Nou? Wanneer?

Het is het begin van een waanzinnig verhaal waarin meteen al duidelijk is wat er is gebeurd. In de gevangenis is de moord immers alom bekend en ook de kranten hebben er bol van gestaan met koppen als ‘Moordzuchtige tweeling op oorlogspad?’, ‘Is de nachtclub nog veilig?’ en ‘Tweeling in opstand tegen misbruik’. Maar allemaal zitten ze er naast, schrijft Ada terugkijkend  op haar jonge leven. Het is gewoon het zielige verloop van een mislukt huwelijk met moeilijk opgroeiende kinderen, gebroken illusies en hier en daar een foute man, wat niet uitzonderlijk is – foute huwelijken, foute moeders, foute mannen.

Het is een roman om in één adem uit te lezen. Met een prachtige pen laat Van Munster Ada afwisselend vertellen over de fatale dag van de moord, haar jeugd en iedereen die een cruciale rol heeft gespeeld in haar leven. En dat is toch vooral Hannah, die haar mooier en gelukkig dan ooit nog steeds komt bezoeken in de gevangenis. Ada, die nog twee jaar moet zitten, luistert, maar weet: hun uitzonderlijke band is voorgoed veranderd.

Meer dan complimenten voor de schrijfster. Deze roman nodigt zeker uit om eerder voor mij onbekend werk van haar te gaan lezen. Renate Dorrestein heeft haar ooit grote complimenten gegeven: ‘Je wordt als lezer ingepakt en opgerold, en hulpeloos afgevoerd naar vreemde en beklemmende sferen…’ Ik ben meer dan benieuwd!

Pauline J. van Munster – Hannah en ik. ISBN 978-94-93214-01-9, 218 pagina’s, € 18,50. Haarlem: In de Knipscheer 2020.

Geplaatst in Alle Boeken, Fictie | Reacties uitgeschakeld voor Hannah en ik

Giftige tongen

Roddel en achterklap verscheuren hechte familie

Armoede brengt een moeder ertoe een beslissing te nemen die tot roddels en achterklap in het dorp leiden. Haar dochters reageren op hun eigen manier hierop.

 

 

 

 

In de hak van Italië staat het huis van Teresa, Angelina en hun ouders. Als je tenminste van een huis kan spreken: er is één kamer. Door een gordijn in het midden is er een woon- en een slaapgedeelte gecreëerd. De meeste gezinnen leven in grote armoede. En dan breekt ook de oorlog nog uit. De vader wordt opgeroepen. En zo blijven de meisjes, hun bloedmooie moeder Caterina en haar schoonmoeder Assunta achter.

Fascistische agenten komen de huizen binnen om waardevolle spullen in bezit te nemen. Om de mensen te laten weten wie de macht heeft vernielen ze van alles. Verstard staan de vier vrouwen dit alles te bekijken, totdat een elegante gestalte het huis betreedt: Personé, gekleed in een mooi kostuum, met geitenleren schoenen en geurend naar een exotisch parfum. De enige die blij is hem te zien, is Angelina. ‘Ik ken hem. Hij is de baron,’ zei ze tevreden. 

De dag daarop bezoeken de meisjes met Caterina het prachtige landgoed van de baron. Terwijl Personé hun moeder het huis laat zien, spelen Teresa en Angelina in de mooi aangelegde tuin. Na afloop van de bezichtiging hebben ze voor een week eten. En zo komen ze de oorlog door.

Auteur

Rosa Ventrella is geboren in Bari, Zuid-Italië, en woont in Cremona, Lombardije. Ze heeft moderne geschiedenis gestudeerd. Haar boek Een fatsoenlijke familie is in vele talen vertaald en wordt ook verfilmd. Ze geeft veel lezingen over de positie van vrouwen, die in haar boeken terug te vinden is. Ook dit werk beschrijft in hoge mate de gevoelens en zorgen van vrouwen.

 

 

Vader keert terug uit de oorlog, maar het leven is hard. Hij sluit zich aan bij de communisten die in opstand komen tegen de baron. Door diens handlangers worden ze echter keer op keer in elkaar geslagen. Als de zoon van de baron uit het noorden, waar hij gestudeerd heeft, terugkomt, zet Personé voor de arbeiders duidelijk uiteen hoe de zaken ervoor staan. ‘…sommige dingen kun je nu eenmaal niet veranderen. Moeten niet veranderen. Tot nu toe hebben jullie altijd respect voor mij gehad. En ik vraag jullie vanaf nu evenveel respect te betonen aan mijn zoon.’

 Zo blijven de parallelle werelden in stand gehouden. Alleen Angelina legt zich daar niet bij neer. Maar haar beslissing om uit haar milieu te stappen leidt tot verstrekkende gevolgen.

Het verhaal wordt in retrospectief verteld door Teresa. Ze is dol op haar jongere zusje, maar de twee verschillen in hoge mate. Waar Teresa stil en breekbaar is, is Angelina levenslustig en overmoedig. En dat heeft voor beiden consequenties.

Schrijnend is de armoede die van de pagina’s afspat. De auteur weet de lezer mee te nemen naar het Zuid-Italiaanse dorpje waar de mensen alles van elkaar weten en de roddels welig tieren. Niet voor niets wordt zij de Elena Ferrante uit Bari genoemd. Als je eenmaal in het verhaal zit laat het je niet meer los.

Rosa Ventrella – Giftige tongen. Vertaald uit het Italiaans (La Malalegna) door Dorette Zwaans en Rianne Aarts. ISBN 9789 40161 280 7, 288 pagina’s, € 21,99. Amsterdam: Xander Uitgevers 2020.

Geplaatst in Alle Boeken, Cultuur, Fictie, Geschiedenis | Reacties uitgeschakeld voor Giftige tongen

Snoecks 2021

Verblindende beeldcultuur

Een uitgave waarin onverwachte situaties schitterend zichtbaar worden

 

 

 

 

 

The Pearl River
2019

In 1513 verschenen de eerste Portugese schepen in de monding van de Parelrivier. Bijna vijf eeuwen later droeg Portugal de kolonie en handelspost Macau in 1999 over aan China. Het werd de enige legale gokplaats van het Chinese wereldrijk. Aan de oever van de Parelrivier verscheen een blinkend resort, een magneet voor tientallen miljoenen gokbeluste bezoekers. Vegas of the East. Geen optische illusie maar pure werkelijkheid. De foto’s van de Zwitserse fotograaf Christian Lutz maken het onverwachte schitterend zichtbaar.

Het kan ook anders wanneer de onderwereld van de realiteit, de surrealiteit, wordt verbeeld door optische illusies. Zoals de vrouw die per roltrap op de bomenverdieping uitkomt. Een foto van de Zweedse Erik Johansson. Is zij waar ze hoopt te arriveren? De omgeving overvalt zodanig, dat de vrouw zelfs even haar smartphone vergeten lijkt. Was Google Earth abuis?

Snoecks 2021 is dit najaar weer uit en oogt meer dan bijzonder. Men kan zich verlustigen aan de reportages van de Parijzenaar Marc Lamey. Hij fotografeert beeldschone vrouwen samen met de iconen van zijn geliefde lichtstad. Echter ook zien we ze in de fraaie structuur van een binnenhuis. Strakke lijnen en ronde vormen om te fascineren.

Of reis naar het einde van de wereld. Toen Charles Xelot lucht kreeg van een arctisch gaswinningsproject was hij niet meer te houden. Daar moest hij heen. Jaarlijks 16,5 miljoen vloeibaar gas voor 27 miljard dollar onder temperaturen van -50 Celsius. Dat wil je zien en anderen laten zien. Onder de toendra in het uiterste noorden van Rusland, langs een bevroren zee waar alleen ijsbrekers een weg vinden. Gauw kijken, want de gasprijs stort wereldwijd in en de Noordelijke IJszee warmt door de klimaatverandering al aardig op.

Zo valt er veel meer te smullen in deze nieuwe Snoecks. De reportage van een vampierenfeest in New York of beelden van de laatste nomaden. Een wereld die met de Noordelijke ijskap ook op punt van verdwijnen staat.

Behalve het verbijsterend mooie beeldmateriaal, kan volop geput worden uit de literaire pagina´s. Een flinke reeks kwaliteitsboeken staan goed geordend en beschreven voor de lezer klaar. Soms met een prettige verwijzing zoals bij De brandmeester van de een halve eeuw geleden overleden Godfried Bomans. Er zijn zo weinig schrijvers waarbij je zo vaak hardop in de lach schiet, of het zou P.H. Wodehouse moeten zijn. Ja, die Wodehouse (1881-1975), dat was nog eens humor.

Snoecks 2021 is wederom een schier onuitputtelijke bron van culturele verbeelding.

Geert Stadeus (redactie) – Snoecks 2021. ISBN 978-90-778-8557-4, 576 pagina’s, € 20,99. Schiedam: Uitgeverij Scriptum 2020.

Omslagfoto’s: Isabelle van Zeijl en Tawny Chatmon

Geplaatst in Alle Boeken, Cultuur, Fotografie | Reacties uitgeschakeld voor Snoecks 2021

De bananengeneratie

Het dubbelleven van de Chinese Nederlanders van nu

Ontroerend document over Pete en zijn sibbelingen.

De moeder van Pete Wu noemt haar zoon wel eens liefkozend ‘banaan’, hij is geel van buiten en wit van binnen. Ofwel hij oogt als een Chinees, maar hij is een Nederlander. En daarbij – en dat is wel het allerlaatste wat zijn ouders van hun bananenzoon verwachten – hij is homoseksueel. Dat is een klap in hun gezicht. Pete worstelt met zijn gevoelens als ‘dubbel-lander’, opgevoed door traditionele Chinese ouders die – hoe kan het anders – hun brood in de horeca verdienen. Daarin onderscheiden ze zich niet, want veel Chinezen verdienen in Nederland hun brood in een restaurant. Al die ouders werken keihard, ze delen één streven: hun kinderen moeten het beter krijgen dan zij en de dromen van hun ouders waarmaken. Lees verder

Geplaatst in Alle Boeken, Cultuur | Reacties uitgeschakeld voor De bananengeneratie

Familieopstelling

Ons mam

Schrijver Stijn van Diepen slaagt er maar niet in een duurzame relatie aan te gaan. Ondertussen reist hij veel naar Tilburg om zijn demente moeder te bezoeken. Lees verder

Geplaatst in Alle Boeken, Autofictie | Reacties uitgeschakeld voor Familieopstelling

De danseres en het mes

Brussels Balletbloedbad

Moord tijdens een interculturele balletvoorstelling. Twee commissarissen volgen een Brusselse onderzoeksmethode. Lees verder

Geplaatst in Alle Boeken, Detective / Thriller | Reacties uitgeschakeld voor De danseres en het mes

Zonder gezicht

Kennismaking met Kate Marshall

Copycat doet vier moorden na. Lees verder

Geplaatst in Alle Boeken, Detective / Thriller | Reacties uitgeschakeld voor Zonder gezicht