De kaalvreter

Bodemloos bestaan

Voor de Joden duurt de oorlog langer dan voor anderen.

Nou God, ’zei ik tegen de lucht. ‘het is een fraaie puinhoop, gaat het nog wat worden?’ en ik zei ook dingen over zijn koninkrijk om hem boos te maken, maar het luchtte helemaal niet op en ik hield mijn mond maar. Dit zijn de woorden van Dirk Rook. Het is 1974. Dirk heeft een boerenbedrijf in de Krimpenerwaard en is getrouwd met Leie. Ze hebben twee zoons. Anton die bijna zestien is en Meeuws van elf. Hij heeft zorgen. Zijn oudste zoon lijkt er niets voor te voelen later zijn bedrijf over te nemen en ook boer te worden. Anton heeft een baantje in de plaatselijke supermarkt, is graag de hort op en lijkt zich van het boerengezin te vervreemden. Maar zijn grootste zorg geldt zijn vrouw Leie.

In 1942 wordt de bijna driejarige Leie in de buurt van Alkmaar door een haar onbekende kolenman afgeleverd bij het boerengezin van Tom en Nellie Hardeman. Zij hebben ook twee zoons. Nico en Luit.

Leie heeft afscheid moeten nemen van haar ouders Zerel en Isidor Blum. Ze kwamen uit het Zwarte Woud. Ook in Nederland werd het voor Joden te gevaarlijk. Voor hun dochtertje Leie was een onderduikadres gevonden. Net op tijd, want wie zo iets niet had werd op transport gesteld naar Westerbork en verder.

Leie wordt door haar pleegouders vol liefde ontvangen. Ondanks de verwarring weg te zijn bij haar vader en moeder, laat ze zich aanvankelijk het heerlijke eten goed smaken. Dat had ze niet eerder geproefd. Zo’n honger had Leie. Maar daarna kwam het wachten. Elke dag rekende ze erop dat ze terug zouden komen om haar weer op te halen.

De kolenman die mij komt halen. Alleen mijn moeder kan ik zien. Haar naam is Zerel. Haar gezicht ken ik nog en ook haar ruime bruine mantel die ze draagt, hoe zou ik dat alles kunnen vergeten? Laat me meegaan, die lange weg het donker in. Vader en moeder denken dat ik nog maar een kind ben, een klein kind dat veel dingen helemaal niet hoeft te weten. Maar ik weet alles als ik mijn ogen open doe.

In de oorlogsjaren die volgen lijkt de tijd de herinnering te smoren. Na de bevrijding wordt het leven voor het gezin Hardeman weer normaal. Leie is een gewoon kind van het gezin Hardeman geworden. In 1958 vindt ze haar grote liefde Dirk. Ze trouwen en Leie wordt boerin op de hoeve in de Krimpenerwaard. Wanneer ze in april 1974 het overlijdensbericht van haar pleegmoeder Nellie ontvangt, verandert echter alles.

Auteur

Machteld Siegmann (1972) werd geboren in Krimpen aan de IJssel. Ze studeerde Nederlands en Cultuurgeschiedenis in Utrecht en werkt nu als redacteur, journalist en tekstschrijver. Dit boek is haar debuut.

 

 

 

Voor het decor van de traumatische gebeurtenissen in de Tweede Wereldoorlog en vlak daarna wordt de roman vorm gegeven door afwisselend de vier leden van het gezin Rook aan het woord te laten. De wanhopige Dirk, zijn getraumatiseerde vrouw Leie die langzaam lijkt weg te glijden in een zwart gat, de opstandige puber Anton en tenslotte de jongste zoon Meeuws die probeert iedereen bij elkaar te houden.

In deze structuur komt de ontwikkeling van de personages goed tot haar recht en levert daarmee onophoudelijke dramatische spanning.

Een aangrijpende roman.

Machteld Diegmann – De kaalvreter. ISBN 978-90-263-4309-4, 352 pagina’s, € 21,99. Amsterdam: Ambo | Anthos 2019.

Geplaatst in Alle Boeken, Fictie, Tweede Wereldoorlog | Reacties uitgeschakeld voor De kaalvreter

De heilige

Van struikrover tot held

Getalenteerde vrijbuiter beleeft de meest uiteenlopende avonturen.

Schelmenroman spelend van 1814 – 1839. De hoofdpersoon heeft geen enkel besef van goed en kwaad. Hij werkt in een bakkerswinkel, assisteert bij wetenschappelijke proeven, wordt opgeleid als hoefsmid. Lange tijd is hij een berucht stuikrover, maar daarna neemt hij deel aan een wetenschappelijke expeditie naar het binnenland van Chili. In de gevangenis blijkt dat hij een nieuw uitzonderlijk talent heeft. Lees verder

Geplaatst in Alle Boeken, Fictie, Humor | Reacties uitgeschakeld voor De heilige

Van de liefde en de zee

Grootvader is een vergeten held

De oorlog als giftige splijtzwam.

Koos Siemelink is eerste machinist op het SS Padong. Tijdens zijn verlof bezoekt hij eind april 1940 de wereldtentoonstelling in New York, waar hem en zijn drie kameraden wordt getoond hoe de toekomst er uit zal gaan zien. Verbluffend, vinden zij eensgezind. Maar waar de makers van een tentoonstelling geen rekening mee houden is dat een oorlog de hele toekomst veranderen zal. Als Koos en zijn vrienden op 10 mei op volle zee zijn vallen de Duitsers Nederland binnen. Koos Siemelink wacht nadere orders af in de havenstad Liverpool. Zodra het sein kust veilig is zullen zij terug naar Nederland gaan. Maar zover komt het niet.

Lees verder

Geplaatst in Alle Boeken, Tweede Wereldoorlog | Reacties uitgeschakeld voor Van de liefde en de zee

Schilderslief

De donkere kant van Rembrandt

Zeven jaar is Geertje Dircx kindermeisje en geliefde van Rembrandt van Rijn. Tot Hendrickje Stoffels verschijnt. Rembrandt ontdoet zich op een keiharde, heel gemene manier van Geertje.

 Deze roman over het liefje van Rembrandt begint met de brute en volkomen onverwachte arrestatie van Geertje. Zonder enige vorm van rechtspraak wordt ze meegenomen naar het spinhuis in Gouda, waar ze twaalf jaar moet verblijven. De vroedschap (vier burgemeesters) hebben haar veroordeeld voor contractbreuk, diefstal, hoererij. Ze krijgt geen enkele kans zich te verdedigen. Lees verder

Geplaatst in 'Faction', Alle Boeken, Geschiedenis | Reacties uitgeschakeld voor Schilderslief

Hartenbreker

Bijkomende schade

Wie wakker wordt naast zijn dode vriendin heeft heel wat uit te leggen.         Lees verder

Geplaatst in Alle Boeken, Detective / Thriller | Reacties uitgeschakeld voor Hartenbreker

Het tuinfeest

Vriendschappen gaan ten onder door een dode tiener

Schone schijn verhult duistere vermoedens

Als de rijke verwende Cleo veertig wordt organiseert ze een tuinfeest dat ‘op alle fronten perfect!’ moet zijn. Ze spaart kosten noch moeite, wil haar vriendenkring – bijna helemaal samengesteld uit oude vrienden van haar man Lucas – stevig imponeren. Het begint goed. De champagne vloeit, de gasten vermaken zich prima, zelfs de meegekomen tieners lopen niet te klieren maar gaan op in het gezelschap. Ook Laura , de 17-jarige dochter van Lucas’ oude vrienden Tessa en Thomas. Lees verder

Geplaatst in Alle Boeken, Detective / Thriller | Reacties uitgeschakeld voor Het tuinfeest

Amandelen voor Franciscus

Armoede als schild

Wanneer het gerucht zich verspreidt dat Franciscus van Assisi tijdens de Vijfde Kruistocht is omgekomen, grijpen sommige volgelingen de gelegenheid aan om zijn regel wat betreft armoede te verzachten.

‘We zullen die Franciscus eens testen. Zeg maar dat ik wil dat hij mij nadert en dat hij over dát kleed moet lopen,’ zo gebiedt de sultan die op het punt staat de vermaarde Franciscus te ontvangen, ‘over de kruisen waaraan Jezus gestorven is. Eens kijken wat hij doet. Stapt hij op die heilige symbolen en dus op Jezus, of voert hij de opdracht niet uit? Het zal mij benieuwen wie hij beledigt, Jezus of mij. Geef hem nú de opdracht.’

Franciscus blijkt niet voor één gat te vangen en verklaart, nadat hij over de kruisen heeft gelopen, dat dit de twee kruisen van de moordenaars ter weerzijde van de gehangen Christus waren. Lopen over misdadigers vormt geen probleem. De sultan complimenteert zijn gast vervolgens met zijn wijsheid en zijn moed.

Een belangrijke regel van Franciscus (1181/1182-1225) in de omgang met andersdenkenden en andersgelovigen was onder meer de afwijzing van woordenstrijd. Armoede, dienstbaarheid, geweldloosheid, zelfs niet het wapen van het woord vormden het uitgangspunt voor zijn deelname aan de kruistocht van 1219. In dat kader ondernam hij een persoonlijke vredesmissie naar de sultan van Damiate waar hij hoffelijk werd ontvangen en spirituele gesprekken voerde.

Zowel de sultan als Franciscus voorzien een bloedige strijd om de stad Damiate. De sultan stelt een ruil voor. Als Damiate gespaard wordt kunnen de kruisvaarders zonder strijd Jeruzalem krijgen. Hoewel de militaire leiding dit aanbod wel ziet zitten, wil de pauselijke vertegenwoordiger Pelagius er niets van weten. Hij meent dat Jeruzalem nooit een cadeautje mag zijn, maar met militair geweld en vooral veel omgebrachte mohammedanen ingenomen moet worden. Franciscus is razend. Machteloos moet hij toekijken hoe een bloedbad volgt.

Hij keert terug naar Akko, de belangrijkste Christelijke vesting in Palestina. Vandaar trekt hij naar de heilige plaatsen om vooral ongelovigen te bekeren. Daar zijn er genoeg van. Niet alleen sjiieten, soennieten, alawieten en druzen, allemaal moslimbroeders die elkaar naar het leven staan, maar ook katharen en waldenzen die door de paus tot ketter zijn verklaard en tot de laatste baby vermoord dienen te worden.

Terwijl Franciscus in het Heilige Land hieraan de handen vol heeft en ook voortdurend met zijn eigen geweten in het reine moet komen, bereiken hem uit Italië onrustbarende berichten.

In de veronderstelling dat hij niet meer in leven is doen sommige invloedrijke volgelingen pogingen om zijn gelofte van armoede, hoeksteen van de orde, door nieuwe regels te verzachten. Franciscus is ontzet. Met spoed keert hij terug.

Auteur

Hans van Hartevelt (1953) werd bekend door zijn onthullende roman De verkwanseling van een kroonjuweel over de onttakeling van de bibliotheek van het Tropeninstituut. In dit nieuwste boek maakt hij gebruik van verschillende bronnen als ook juist het ontbreken daarvan om een historische roman over de laatste zeven jaar van het leven van Franciscus van Assisi te schrijven.

Langs talloze beschrijvingen van de griezelig sobere leefwijze van Franciscus, het politieke en religieuze klimaat van die tijd, historische incidenten en anekdotes ontvouwt zich het verhaal over man die streed voor liefde en geweldloosheid. Zijn leven doet denken aan grote figuren als Mahatma Gandhi, Martin Luther King en Nelson Mandela. Franciscus van Assisi blijkt moeiteloos in dit rijtje te passen.

 Hans van Hartevelt – Amandelen voor Franciscus, ISBN 978-90-6265-617-2, 388 pagina’s, € 22,00. Haarlem: Uitgeverij In de Knipscheer, 2019.

Geplaatst in 'Faction', Alle Boeken, Geschiedenis | Reacties uitgeschakeld voor Amandelen voor Franciscus

Oude Maasweg kwart voor drie

Het verbazingwekkende verhaal van The Amazing Stroopwafels

‘Alles’ over een populaire, maar zwaar ondergewaardeerde cultband.

The Amazing Stroopwafels, begonnen als straatmuzikanten in de Rotterdamse Lijnbaan, produceren al veertig jaar een apart geluid in de Nederlandse muziekwereld. Ze hebben veruit de meeste optredens van alle huidige bands op hun naam en nemen met Oude Maasweg kwart voor drie elk jaar een (bescheiden) plaats in op de nationale Top-2000. Ze zingen nog meer prachtige nummers, zoals het vrolijke Ik ga naar Frankrijk, Speenhofs De Boevenwagen en het watersnoodnummer Voor de storm. Lees verder

Geplaatst in Alle Boeken, Natuur, Non Fictie | Reacties uitgeschakeld voor Oude Maasweg kwart voor drie

De schone van Casablanca

Afrikaanse storm

Femme fatale deed de gemoederen zinderen. Zelfs de schaduw van haar dood wakkert de hartstochten aan. Lees verder

Geplaatst in Alle Boeken, Fictie | Reacties uitgeschakeld voor De schone van Casablanca

De reizen van Ólafur Egilsson

Gedwongen reis in de 17e eeuw

Een lutherse dominee uit IJsland doet verslag van zijn ontvoering door Barbarijse zeerovers. Met bijna vierhonderd gevangenen werd hij naar Algiers gebracht. De meesten werden als slaven verkocht. Lees verder

Geplaatst in Alle Boeken, Geschiedenis, Reizen | Reacties uitgeschakeld voor De reizen van Ólafur Egilsson