Boekenweek 2019


Gegevens over het boekenweekgeschenk en het boekenweekessay treft u aan onder het tabblad Boekenweek op deze site.

Om de Boekenweek te vieren plaatst LeesKost elke werkdag twee recensies.

Geplaatst in Alle Boeken | Reacties uitgeschakeld voor Boekenweek 2019

Zoveel verlangen in zo’n klein oppervlak.

Wanhoop en optimisme

Essay over het leven en werk van de schilder Edvard Munch.

 

 

 

 

 

 

Reeds in de inleiding maakt de schrijver duidelijk wat hem aantrekt in deze schilder. In de eerste plaats is er sprake van zielsverwantschap. Beiden zijn zwaarmoedig en emotioneel. Besproken wordt het schilderij Kolenakker. Het is geen gedetailleerd naturalistisch schilderij, maar schetsmatig en tamelijk abstract. Op het oog een simpel schilderij, maar de schrijver laat zijn fantasie helemaal gaan want hij ziet in dit kolenveld de dood, verzoening, rust en ook een restant van iets vreselijks.

 

Auteur

De Noor Karl Ove Knausgård (1968) wordt gerekend tot de grootste schrijvers van deze tijd. Hij is vooral bekend geworden met zijn zesdelige serie autobiografische romans Mijn Strijd. Daarna volgde een vierdelige serie van essaybundels. Hij is een veelzijdig schrijver. In 2017 mocht hij in Oslo een tentoonstelling samenstellen van schilderijen van Edvard Munch. Dit vormde de aanleiding om dit boek te wijden aan het werk van deze schilder.

 

 

De schilder

Knausgård bespreekt uitvoerig het trieste leven van Munch. Deze verloor zijn moeder toen hij vijf was en zijn oudste zus, met wie hij een hechte band had, stierf toen hij dertien was. Nog twee gezinsleden stierven, zijn vader en zijn jongere broer. Tenslotte werd zijn ernstig psychisch zieke zusje opgenomen in een kliniek. Al deze verliezen vonden plaats in zijn jeugd. Hij hield hier een grote verlatingsangst aan over. Uit zelfbescherming ging hij geen relaties aan en bleef hij zijn leven lang alleen. Al op zijn zeventiende begon hij te schilderen en vrij snel met succes. Aanvankelijk ontstonden zijn schilderijen vanuit zijn persoonlijke wanhoop, later is er sprake van meer optimisme.

De tentoonstelling

Van het Munchmuseum in Oslo kreeg Knausgård het verzoek een tentoonstelling van  schilderijen van Munch in te richten. Hij mocht putten uit de enorme verzameling van het museum, maar er mochten ook werken uit andere musea geleend worden. Vier zalen moesten gevuld worden. Hij nam zich voor om de bekendste werken zoals De schreeuw, Melancholie en Het zieke kind er buiten te laten. Thuis zat hij urenlang foto’s uit boeken met Munchs verzamelde werken te knippen. Hij spreidde ze uit over de vloer en ordende ze in vier denkbeeldige ruimtes. Hij hanteerde geen chronologische volgorde, maar een thematische. De eerste twee zalen werden gevuld met harmonische schilderijen, de ene vol met mensen, de andere zonder mensen. Voor de derde zaal koos hij fragmentarische, rauwe schilderijen. In de laatste ruimte kwamen portretten. Hij selecteerde vooral op gevoel of de schilderijen emoties bij hem opriepen. Karl Ove was onzeker over de kwaliteit. Daarom raadpleegde hij twee deskundigen: Stian Grøgaard en Vanessa Baird. De gesprekken met hen zijn zeer interessant en leerzaam, een hoogtepunt in het boek.

Joachim Trier

Met de Noorse filmer Joachim Trier voerde Knausgård lange gesprekken over film en schilderkunst. De grote vraag was hoe je een herinnering visueel kunt weergeven. Munch schilderde vaak vanuit het beeld in zijn geheugen. Hij schilderde niet door directe observatie, maar hij visualiseerde de beelden die hij innerlijk verwerkt had. Karl Ove en Joachim reisden ook naar het woonhuis van Munch en naar de plekken waarop sommige schilderijen geïnspireerd waren bijvoorbeeld het strand van Melancholie.

Knausgård heeft vol liefde voor Munch dit boek geschreven dat heel verhelderend is, maar ook heel persoonlijk. Er staan mooie stukken in over verschillende schilderijen. Daarbij gaat het vooral over de emoties die ze oproepen. Heel jammer is het dat bij de bespreking van de schilderijen afbeeldingen ontbreken. Er staan wel enkele afbeeldingen, maar dan vaak bladzijden verderop en dan ook nog zonder titel. Mooie ontroerende woorden worden gewijd aan het schilderij Het zieke kind, maar hiervan ontbreekt de afbeelding. In een boek van Knausgård kunnen uiteraard geen filosofische beschouwingen ontbreken en die staan er dan ook volop in, vooral over de kunst in het algemeen.

Voor kunstliefhebbers en die van Edvard Munch in het bijzonder is dit een heel waardevol boek.

Karl Ove Knausgård – Zoveel verlangen op zo’n klein oppervlak. Een boek over de werken van Edvard Munch. Vertaald uit het Noors (Så mye lengsel på så liten flate. En bok om Edvard Munchs bilder) door Sofie Martens en Michiel Vanhee. ISBN 978-90-253-0900-8, 253 pagina’s, € 28,50. Amsterdam: Athenaeum 2018.

Geplaatst in Geen categorie | Reacties uitgeschakeld voor Zoveel verlangen in zo’n klein oppervlak.

De gesloten piano

Terugkijken op een leven vol liefde, kerk en muziek

De laatste levensdagen van Leonie, 91 plus. Lees verder

Geplaatst in Alle Boeken, Diversen, Rooms-Katholieke kerk | Reacties uitgeschakeld voor De gesloten piano

Nevel in Tanger

Gelaagde liefde

Na een hartstochtelijke one-night stand lijkt het contact met haar geliefde verbroken. Een vertwijfelde vrouw zet de jacht in. Lees verder

Geplaatst in Alle Boeken, Fictie | Reacties uitgeschakeld voor Nevel in Tanger

Moord op de moestuin

Idyllisch landgoed toneel van dood en verderf

Magere Hein laat lang op zich wachten.

Judith (45) en Thijs (59) zijn drie dagen getrouwd als Thijs een hartinfarct krijgt en daaropvolgend een openhartoperatie. Als hij daarna last krijgt van complicaties is er na vertrek uit het ziekenhuis weinig over van de bruidegom die Judith haar ja-woord gaf. Hij is veranderd in een oude man die slechts langzaam herstelt. Schoonzus Cora en zwager Ab huren een huisje op een paradijselijk landgoed en nodigen het aangeslagen stel uit daar de zomermaanden met hen door te brengen. De rust zal het echtpaar goed doen. In het grote huis blijken Anne en Fiep, twee oude schoolvriendinnen van Cora en Judith, te wonen met hun dementerende moeder Lidewij. De vier vriendinnen zijn dolgelukkig elkaar weer te zien. Pais en vree, veel maaltijden, drank en gepraat, levensloopbekentenissen, gefilosofeer over moestuinen, onkruid, bloemen en ander groen. Het landgoed heeft twintig volkstuinen, Judith laat zich ertoe verleiden er één onder haar hoede te nemen. Lees verder

Geplaatst in Alle Boeken, Fictie | Reacties uitgeschakeld voor Moord op de moestuin

De stille patiënt

Therapeutische ontmaskering

Na de moord op haar man gaf ze geen enkele verklaring, maar bleef jarenlang zwijgen. Lees verder

Geplaatst in Alle Boeken, Detective / Thriller | Reacties uitgeschakeld voor De stille patiënt

Onder invloed

Pittige moeder

Wanneer een visser lam van de drank te water raakt en verdrinkt gaan bij de politie geen alarmbellen rinkelen. Alleen een veiligheidsexpert gevaarlijke stoffen vermoedt dat de man werd bedwelmd. Lees verder

Geplaatst in Alle Boeken, Deel van een reeks, Detective / Thriller | Reacties uitgeschakeld voor Onder invloed

Otmars zonen

Wraak op machtige mannen

Ludwig is opgegroeid met zijn stiefvader Otmar. Hij is op zoek naar zijn vader. Isabelle, een geadopteerd Thais meisje wil wraak nemen op haar dominante grootvader en Shell topman Hans Tromp. Lees verder

Geplaatst in Alle Boeken, Fictie | Reacties uitgeschakeld voor Otmars zonen

Dubbel zes

Mooi meisje met geldnood en mannenproblemen

Modern sprookje met sexy trekjes.

Als Annabel Brinkmeester op haar achttiende verjaardag haar ouders uitzwaait om met haar vrienden een gigaparty te vieren vermoedt ze niet dat haar leven nog diezelfde dag voor altijd zal veranderen. In de auto op weg naar huis wijkt haar vader uit voor een overstekende hond, schiet de weg af en komt tegen een boom terecht. Hij is meteen dood, haar moeder sterft kort daarna. Daarmee is Annabel in één klap wees én een paar miljoen euro rijker. Lees verder

Geplaatst in Alle Boeken, Feel good | Reacties uitgeschakeld voor Dubbel zes

Voor Joseph en zijn broer

Kleinzoon als reddende engel

Haar grootmoeder was suïcidaal, haar tante en ook haar vader en broer pleegden daadwerkelijk zelfmoord. Veel later pas realiseert een theologe welke invloed de dood op haar leven en werk heeft.

 Als ze werkt aan een nieuw boek over de zelfgekozen dood krijgt ze opeens geen letter meer op papier. Ze had prachtige filosofische boeken geschreven over dood, maar opeens realiseert ze zich hoe bepalend die altijd was geweest voor haar eigen leven. Zonder dood had ik geen bestaansrecht meer. Lees verder

Geplaatst in Alle Boeken, Ziekte | Reacties uitgeschakeld voor Voor Joseph en zijn broer