Vijftien jaar in gesprek met Mark Rutte
Samen sparren.
Toen communicatieman Tjardus van Citters op het boekenbal van 2009 de jeugdige VVD-partijleider Mark Rutte opmerkte triggerden opeens zijn gedachten: Ik zou hem en zijn partij wel eens willen helpen bij de communicatie en campagnes…In feite jeukten mijn handen al jaren. Speelde ik met het idee daarbij een rol te kunnen spelen. Als overtuigd liberaal en betrokken Nederlander zag ik in Rutte een man met een enorme potentie die nog niet tot volle wasdom was gekomen.
Tjardus sprak Rutte aan met Ik ben liberaal en kreeg als antwoord Ik ook. Het klikte tussen beiden en ze besloten eens verder te praten, wat geschiedde. Die gesprekken groeiden uit tot een bijzondere samenwerking die een uiteindelijk vriendschappelijk karakter kreeg. Tjardus bleef, op uitdrukkelijke wens van Rutte, buiten het Haagse gedoe. Hij liet zich niet voor zijn diensten betalen, wat hem een onafhankelijke status gaf en waardoor hij alles tegen Mark kan zeggen. Het ging hem erom een sterk merk van Mark Rutte te maken en, in de loop van de jaren, dat merk sterk te houden.
Dit boek behandelt de jarenlange samenwerking tussen de politicus en de PR-man
Auteur?
Tjardus van Citters (1962) is executive coach, consultant en interim manager in communicatie, media en strategie. Hij is ook bestuurder bij een aantal stichtingen en werkt aan twee nieuwe boeken. Hoewel hij als auteur op het cover staat, maakte hij voor dit boek gebruik van ghostwriter Emilie Maclaine Pont, die acht jaar aan dit project werkte en daarvoor een groot aantal interviews afnam met Rutte, Van Citters en beide heren samen.
Het boek bestaat uit zes hoofdstukken, waarvan er vier gewijd zijn aan de weg naar één van de vier kabinetten waarvan Mark Rutte premier zou worden. De afzonderlijke verkiezingscampagnes nemen hier, wat te verwachten valt, steeds een belangrijke plaats in.
In 2010 wilde Van Citters Rutte het gevoel geven dat hij zijn potentieel beter kon benutten. Daarom koppelde ik aan het begin van de campagne zijn naam aan een aantal merkwaarden…Het herhalen van grote thema’s, rust uitstralen en vooral niet arrogant doen, dat bleven de aandachtpunten. Rutte I kwam en mislukte omdat de PVV het gedoogakkoord opzegde. Als reactie daarop wilde Mark Rutte zo snel mogelijk een stabiele coalitie vormen.
Tijdens de verkiezingscampagne van 2012 voelde Van Citters zich niet serieus genomen door VVD-campagneleider Stef Blok. Toch had hij regelmatig contact met Rutte, wiens gedoodverfde tegenkandidaat Emile Roemer (SP) het zo slecht deed dat de VVD gedwongen werd tot een koerswijziging. Diederik Samson (PvdA) had het hele linkse blok ‘leeggegeten’. Rutte won, maar vormde daarna snel een coalitie met zijn voormalige tegenstander, wat hem niet door zijn gehele achterban in dank werd afgenomen.
Rutte won aan gezag door zijn optreden na het neerschieten van de MH17 boven Oost-Oekraïne. Een cadeautje vlak voor de verkiezingen van 2017 was de uitwijzing van een Turkse minister die in Rotterdam een steunbetuiging aan haar eigen president Erdoğan wilde bijwonen. Door zijn kordate optreden snoepte Rutte stemmen af van het CDA en boekte hij een eclatante overwinning. In zijn contacten met de politicus behield Van Citters zijn rol van belangeloze kritische buitenboordmotor en Rutte was daar content mee.
Tijdens Rutte III moest de premier veel tijd en aandacht bersteden aan de Brexit. En toen kwam de corona, een unieke kans om zich als staatsman te profileren.
Voor de debatten in de verkiezingscampagne van 2021 reikte Van Citters Mark een aantal kant en klare quotes aan. De VVD werd wederom de grootste partij. De formatie werd bemoeilijkt door de kwestie Omtzigt (‘functie elders’) en de bijna aangenomen motie van wantrouwen tegen Rutte. Desalniettemin kwam Rutte IV tot stand en werd Mark de langstzittende premier van Nederland. Vervolgens kreeg hij te maken met drie crises: het stikstofdossier, de toenemende migratie en de exploderende gasrekening door de oorlog in Oekraïne. Voor hem liepen de verkiezingen van 2023 voor de Provinciale Staten desastreus, waardoor plotseling de BBB (BoerBurgerBeweging) de grootste fractie in de Eerste Kamer werd. Kort daarna viel Rutte IV en belde Mark de verraste Tjardus op om hem te vertellen dat hij ging stoppen als minister-president. Hij had het gevoel dat hij klaar was. Later zei hij: ‘Het systeem was klaar met mij.’ Een en ander emotioneerde Van Citters.
Een interessant kijkje achter de Nederlandse politieke schermen.
Tjardus van Citters – De kapitein en de buitenboordmotor. Vijftien jaar in gesprek met Mark Rutte. ISBN 978-94- 638-2481-1, 221 pagina’s, € 21,99. Amsterdam: Uitgeverij Balans 2026.