De lessen van Johan Remkes
Je moet er toch samen uit zien te komen.
Is Johan Remkes eenvoudig te bereiken? Staat zijn mobiele nummer bij veel politici en bestuurders op hetzelfde lijstje als de politie en de brandweer? Of krijg je hem niet zo gemakkelijk aan de lijn? In ieder geval heeft Mark Rutte het nummer van de inmiddels 74-jarige VVD’er, die een reputatie heeft opgebouwd als de nationale probleemoplosser van vastzittende complexe zaken.
Remkes (Zuidbroek, 1951) heeft een indrukwekkende carrière achter de rug. Gemeenteraadslid van Groningen, Statenlid en later Gedeputeerde van de Provincie Groningen, lid van de Tweede Kamer, staatssecretaris van VROM, minister van Binnenlandse Zaken in de kabinetten Balkenende I, II en III, in 2002-2003 tevens vicepremier, en tenslotte Commissaris van de Koning(in) in de provincie Noord-Holland. Na zijn pensionering werd hij waarnemend burgemeester van den Haag, waarnemend Commissaris van de Koning in Limburg, informateur (2021) en voorzitter van het compensatiefonds aardbevingen Groningen. Verder maakte hij naam als voorzitter van de Staatscommissie parlementair stelsel en als voorzitter van het adviescollege over de stikstofcrisis, de commissie-Remkes.
Materiaal genoeg voor een politieke biografie, maar daar wil de zwijgzame, shag rokende Groninger vooralsnog niets van weten: Een boek over mij, dat hoeft niet zo nodig. Wel konden de auteurs hem overhalen om eens te praten over hoe hij het had gebracht tot veelgevraagd probleemoplosser in dit stuurloze land… en dat we door zijn ogen wilden laten zien hoe het Nederlandse politieke landschap veranderd was tijdens zijn lange politieke en bestuurlijke loopbaan, en welke inzichten hij onderweg had opgedaan en wat anderen daar misschien over konden leren. Er volgden tientallen gesprekken.
Auteurs
Foto: Merlijn Doomernik
Thijs Broer (1979) en Peter Kee (1962) schreven eerder het veelbesproken boek Code Rood. Het boek achter het coronabeleid. Ze waren politiek redacteur van de voormalige latenightshow Op1. Broer werkte als politiek redacteur van Vrij Nederland, waarvoor hij thans een wekelijkse politieke column schrijft. Hij is coauteur van een boek over het premierschap van Jan Peter Balkenende. Kee was politiek redacteur van Buitenhof, Pauw (& Witteman) en is politiek duider bij de VARA radio. Hij schreef onder meer Het briefje van Bleker.
Het boek bestaat uit vier delen: Eerste stappen, Harde lessen, Bijsturen in een stuurloos land en De Methode Remkes. Hoewel het geen biografie mocht worden en inderdaad meer thematisch is opgezet, bevat het natuurlijk wel het nodige biografische materiaal. De politieke en bestuurlijke loopbaan van Remkes geeft eveneens een mooi inzicht in de regionale en nationale politieke geschiedenis.
Remkes is een man van weinig woorden, maar als hij wat zegt kun je beter luisteren. Hij spreekt met gezag. Soms vindt hij het nodig om zich ergens direct tegen aan te bemoeien, Zo verzette hij zich tegen de aspiraties van Rita Verdonk om partijleider van de VVD te worden en sprak hij de beginnende partijleider Mark Rutte toe over diens zwalkende koers (Groen Rechts): Mark, zo kan het niet langer.
Remkes heeft veel belangrijke posten in ons land bekleed, maar hij wist ook regelmatig nee te zeggen. Zo werd hij vergeefs gepolst voor het burgemeesterschap van de stad Groningen en zelfs voor het premierschap. Hij leerde uit de Groningse gepolariseerde politiek het belang van goede persoonlijke verhoudingen. Ook in de Groningse politiek kon het er soms hard aan toe gaan, maar na afloop gingen we altijd samen een biertje met elkaar drinken…Je moet er toch samen uit zien te komen. Hij ontkent zelf dat er zoiets als een ‘Methode Remkes’ bestaat, maar er is volgens de auteurs wel degelijk een patroon te zien in het politieke en bestuurlijke optreden van Johan Remkes.
Mark Rutte: Johan is totaal onafhankelijk…Het nationaal belang gaat voor het partijbelang. En als iets onzin is dan is het onzin en dan zal Johan dat ook zo benoemen. Dat is wat hem al die jaren zo krachtig heeft gemaakt.
Dit belangwekkende en prettig leesbare boek voegt veel toe aan het inzicht in de recente politieke geschiedenis van Nederland. Een must voor een ieder die hierin is geïnteresseerd.
Thijs Broer en Peter Kee – Het kon minder. De lessen van Johan Remkes. ISBN 978-94-934-2060-1, 230 pagina’s. Amsterdam: Uitgeverij Pluim 2025.