Grasduinen in de geest
Vragen? René geeft antwoord.
Ouderdom, zo is de mening van psycholoog René Diekstra, moet je tot je nemen met voldoende korrels zout en humor.En belangrijk, je moet als je ouder wordt vooral niet gaan verzuren. Diekstra zelf, zo vertelt hij, geniet vooral van slimme, oude, wijze rakkers. Hij illustreert zijn mening als volgt: Er was eens een bejaarde boer die in zijn landerijen een vijver had laten aanleggen, groot genoeg om in te zwemmen. Op een avond, hij was er lang niet geweest, besloot hij weer eens een kijkje bij zijn vijver te gaan nemen. Toen hij aankwam hoorde hij gegil en gelach. Bij de vijver aangekomen, zag hij daarin een groep jonge vrouwen bloot rondspartelen. De boer kuchte luid om de vrouwen zijn aanwezigheid kenbaar te maken. Daarop vluchtten alle vrouwen naar het diepste punt van de vijver. Een van hen riep: ‘Wij gaan er niet uit tot u weggaat.’ De boer antwoordde: ‘Hoho, ik ben heus niet gekomen om naar jullie te gluren of jullie bloot de vijver uit te jagen. De enige reden dat ik hier regelmatig kom, is om de krokodil te voeren. Het is duidelijk, Diekstra houdt van de humor van die boer op zijn oude dag.
Wie Psychologie voor elke dag, leest, de jongste bundel met columnverzamelingen van de hand van de meester in de psychologie, komt tal van dergelijke heerlijke anekdotes tegen. Het zijn maar liefst honderdeenentwintig columns, een keuze uit de talloze die de bekendste psycholoog van Nederland voor diverse kranten schreef. En het moge duidelijk zijn dat hij daarin niet alleen zijn liefde voor ouderdom in combinatie met humor bezingt. Diekstra zelf bijvoorbeeld zingt sinds een aantal jaren in een koor en als er iets is wat tot psychische gezondheid leidt is het dát wel volgens hem. Zingen in een koor reduceert stress: Koren zijn krachtcentrales van verbinding en welbevinden. Welaan lezers: zoek een koor en meld u aan, het leven zal er lichter en mooier op worden.
Diekstra zoekt het ook minder dicht bij huis. Hij vraagt zich af wat er omgaat in het hoofd van Trump en Zelensky, hij schrijft over hanen die denken dat de zonsopgang te danken is aan hun gekraai, over kinderen die hun ouders al bij leven dood verklaren, over jezelf voor schut zetten en overleven, hij komt met supermarktsketches, liggend lachen, gezinsarme jongeren, schrijft over Zelensky’s dresscode… over ons psychische boodschappenlijstje… Het moge duidelijk zijn, dit is geen themaboek, dit is een gewoon een verrukkelijk boek om heel veel in te grasduinen. Het fijne is daardoor ook dat het boek geen begin en geen eind heeft: sla open en lees, sluit het, leg het fraaie leeslint tussen de pagina’s en leef weer even verder. En trek dan zelf, mijmerend, goed of fout, conclusies op basis van het gelezene: eigenlijk zou Trump dus lid van een koor moeten worden… hoewel, misschien zingt hij vreselijk vals… en hij zou ongetwijfeld alle solo’s willen vertolken…. Nee, bij nader inzien toch een minder fraai idee. Op naar de volgende column.
Auteur
René Diekstra (1946) is psycholoog, auteur en amateurhistoricus. Hij is emeritus hoogleraar aan de University College Roosevelt waar hij hoofd van de Faculteit Social Wetenschappen was, columnist voor een groot aantal Nederlandse dagbladen en de Staatscourant. Diekstra introduceerde in Nederland de Rationeel-Emotieve Therapie en de cognitieve gedragstherapie. Hij was de oprichter van Psychologie Magazine enwerkte voor het Hoge Commissariaat voor de Vluchtelingen UNHCR. Hijwas de eerste psycholoog die officieel in dienst trad van de WHO in Genève en hij gaf daar onder meer leiding aan het programma Psychosociale Factoren van Gezondheid en Ontwikkeling. In dat kader is hij de initiatiefnemer geweest van een aantal internationale en nog altijd functionerende onderzoeksprogramma’s op het terrein van de oorzaken en preventie van suïcidaal gedrag. Voor zijn werk ontving hij de internationale onderscheiding de Stengel Award van de International Association for Suicide Prevention. In 2002 werd hij tevens lector Jeugd en Opvoeding aan de Haagse Hogeschool.
René Diekstra schreef een groot aantal zelfhulpboeken. Het eerste kwam uit in 1976: Ik kan denken voelen wat ik wil. Daarop volgde nog een groot aantal boeken. Om bij een paar van de laatste titels te blijven, noemen wij Leven is loslaten (2018) en In gesprek met je ouders (2020), een handleiding voor volwassen kinderen over de wijze waarop ze hun ouders beter kunnen leren kennen vóór het daarvoor te laat is en de spijt over de onkunde toeslaat.
Het is onmogelijk uit zoveel columns een favoriet te kiezen, zeker omdat ze qua onderwerp zo uiteen lopen. Zelfs ‘val’ ik vooral op de columns met een anekdote, zoals de hierboven geciteerde. Kwestie van leed- en leedvermaak, want om dat in taal te vangen vergt een vileine en scherpe pen. Wie liever psychologie met een dosis levenswijsheid, ironie of filosofie tot zich neemt, komt evenzeer aan zijn trekken. Wat de levenswijsheid betreft is Je hebt geluk. Niet geluk gehad een juweel. Het daaruit voortvloeiende advies om (zo mogelijk dagelijks) in een klein boekje iets op te schrijven wat hem/haar de voorbije dag een moment van geluk heeft bezorgd, is beslist het opvolgen waard. Geen geluksmoment gehad die dag? Bezorg u er dan zélf een: beluister een mooi stuk muziek, eet een rijpe perzik, neem een kruik mee naar bed, ach, u bedenkt uw geluk vast wel zelf. Het is nooit te laat om gelukkig te zijn.
Bent u tijdens of na het lezen van dit boek verward, juist opgehelderd of zit u met prangende vragen? Mail de auteur, hij belooft, voorin in zijn boek, u antwoord te zullen geven.
Dit is een verrukkelijk boek vol grasduin-psychologie. Voor uzelf en voor anderen echt een prachtig cadeau voor de kerst. Maar haast u, opdat het niet uitverkocht is. Want dit is een boek om te hebben!
René Diekstra – Psychologie voor elke dag. Over hoop, houvast en het hoofd koel houden. ISBN 978-94-0162-558-6, 296 pagina’s, €24,99 (hardcover met lint), Amsterdam: Xander Uitgevers 2025.