Over bangalijsten en vrouwenhaat, over privacy en wetgeving
Grietenpresentaties.
Een jonge vrouw is net aan haar studie begonnen en lid geworden van de UVSV (Utrechtse Vrouwelijke Studentenvereniging). En dan stort plotseling haar wereld in. Ze blijkt op een zogenaamde bangalijst te staan, ofwel Grietenpresenatie, met haar NAW-gegevens, een foto en enkele toegevoegde gore kwalificaties als ‘dikke tieten’ of ‘lekker in bed’. Wildvreemden bellen haar op, appen haar of spreken haar aan. En tot overmaat van ramp verschijnt de lijst op het dubieuze platform Telegram. Bovendien blijkt hier nog een perfide verdienmodel achter te zitten.
Dit boek biedt niet alleen een kijkje achter de schermen van de studentencorpora, het probeert ook hun traditioneel misogyne houding te verklaren. Verder lezen we onder meer over pogingen om de daders, de corpora en de studentenhuizen aan te pakken en de juridische strijd tegen Telegram om de lijsten te verwijderen.
De slachtoffers komen aan het woord over deze bijzonder traumatische ervaring. Daarnaast zijn er interviews met een traumapsycholoog en met Robbert Hoving van de Stichting Offlimits, het expertisecentrum Online Misbruik.
Auteur
Ina Brouwer(Rotterdam, 1950) is oud-politica en advocate. Zij heeft zich gespecialiseerd in privacybescherming en intellectueel eigendom. Klik, deel, verneder, verwoest is haar vierde boek.
De auteur geeft een goed inzicht van de problematiek, onder meer door een interview met de moeder van een slachtoffer, anderzijds trekt ze de zaal breder. Ze duikt in de geschiedenis van de studentencorpsen en onder meer de privacywetgeving in de digitale ruimte en de verschillen op dit gebied tussen Europa en Amerika.
Nog kort geleden leek er veel mogelijk, wat onder meer bleek uit de verkiezingsposter van de PSP uit 1971 met een blije blote vrouw (overigens zonder haar toestemming verspreid) die door velen destijds als bevrijdend werd gezien. Gaan we nu uit angst terug naar een nieuwe preutsheid? Portretfotografe Robin Griffin, zelf ervaringsdeskundige in online shaming, hoopt van niet. De daders moeten worden aangepakt, maar ik zou me niet willen laten muilkorven. Ik zou ook gewoon een sexy foto van mezelf online zetten.
Terwijl de slachtoffers eigenlijk alles zo snel mogelijk willen vergeten eisen hun ouders juridische maatregelen. De corpora zelf grijpen niet of nauwelijks in en de besturen van Universiteiten en Hogescholen reageren halfslachtig. Misschien omdat ze voor een groot deel bestaan uit corpsreünisten?
Brouwer, die als studente zelf een en ander meemaakte bij het Groningse Magna Pete, destijds de evenknie van het manlijke Vindicat. Als advocaat van de slachtoffers denkt ze met weemoed terug aan de assertieve vrouwen uit die tijd: Was zo’n bangalijst in de jaren zeventig of tachtig bij het studentencorps verschenen, dan waren er ongetwijfeld naar het huis van deze ‘dappere’ eerstejaars getrokken en niet weggegaan voordat zij on onderbroek voor hun eigen deur hadden gestaan om excuses aan te bieden en een schadevergoeding te betalen.
Die schade kan trouwens best fors zijn. Te beginnen met een nieuwe telefoon. Maar een traumapsycholoog is ook niet goedkoop. En dan zijn er nog soms de kosten van studiestaking en nieuwe huisvesting.
Uiteraard kan een boek als dit niet volledig zijn. Zo wordt er bijvoorbeeld niet ingegaan op wat er gebeurt bij andere, zogenaamde pseudocorporale studentenverenigingen. Ook daar speelt zich het nodige af weet ik uit eigen ervaring Hoving noemt bijvoorbeeld in zijn interview de vereniging van studenten aan de Hogere Hotelschool.
Een klein kritiekpuntje. Onder de vrouwelijke slachtoffers van cybergeweld wordt naast onder meer Sigrid Kaag en Sylvana Simons ook Lale Gül genoemd. De laatste is zeker slachtoffer, maar van duidelijk andere daders. Past zij wel in dit rijtje?
Het empathisch geschreven boek biedt veel nuttige informatie over de problematiek, maar wekt tevens bij mij althans wrevel op dat er niet harder wordt opgetreden tegen de zich steeds herhalende excessen uit de studentenwereld. Youp van ’t Hek doet gelukkig keer op keer zijn best om de publike opinie te mobiliseren.
Ina Brouwer – Klik, deel, verneder, verwoest. Over bangalijsten en vrouwenhaat, over privacy en wetgeving. ISBN 978-90-445-5162-4, 253 pagina’s, € 21,99. Amsterdam / Antwerpen: de Geus 2025.