Geschiedenis van kinderveilingen in Nederland
Een soort slavernij in eigen land.
Dit boek gaat over bestedelingen, een onderdeel van onze geschiedenis waarover nog weinig bekend is.
Bestedelingen zijn mensen die geen plek meer hebben in het gezin of in de gemeenschap. Meestal zijn dit kinderen; vaak wezen. Ook ouderen en mensen met een beperking werden vaak als bestedeling aangeboden bij armenhuizen en diaconieën die vervolgens een veiling organiseerden. Wie het minste vroeg aan vergoeding voor kost en inwoning kreeg de bestedeling toegewezen. Meestal kwamen de bestedelingen terecht bij boerengezinnen en werden ze ingezet als goedkope arbeidskrachten. Vaak leefden ze onder erbarmelijke omstandigheden en werden ze uitgebuit. Van liefdevolle zorg en opname in het gezin was zelden of nooit sprake. Bestedelingen en armoede hebben een directe relatie met elkaar.
De wijze van inzet van en omgang met bestedelingen duurde van zeventiende eeuw tot de Tweede Wereldoorlog.
In de inleiding lezen we dat de auteur meer over familiegeschiedenissen wilde weten en dat resulteerde uiteindelijk in dit boek: Wat begon als een simpele speurtocht naar feiten, groeide uit tot een reis vol verrassingen en inzichten.
Het boek is opgedeeld in vier delen. Elk deel wordt voorafgegaan met een samenvatting. De lezer krijgt inzicht in de reden waarom personen aangeboden worden als bestedeling en hoe het uitbestedingsproces verloopt. Er wordt ook ingegaan op de ervaringen van de bestedelingen. Er zijn talloze voorbeelden opgenomen van de levensloop van verschillende personen. Ook zijn er diverse fragmenten uit geschreven brieven van zowel de kinderen, hun ouders en de organisaties achter de uitbesteding. Het wordt duidelijk dat dit verschijnsel, een soort slavernij in eigen land, op grote schaal plaatsvond.
Het boek is vaak een opsomming is van diverse personen en wat ze allemaal doorgemaakt hebben. Hierdoor laat de auteur een stukje persoonlijke familiegeschiedenis zien, waarmee het geheel als het ware wat dichterbij komt.
Aan het eind wordt nog een link gelegd naar de armoede het heden en de rol van jeugdzorg, Ondanks de verschillen is er toch ook sprake van enige overlap.
De bestedeling gaf een goed beeld van een mij nog onbekend stuk geschiedenis. Er wordt duidelijk uitgelegd wat een bestedeling is en hoe de uit huisplaatsing in zijn werk gaat. De praktijkvoorbeelden maken het een persoonlijk verhaal. Ik kreeg een goed inzicht in zowel de bestedelingen als de mensen die bestedelingen aanbieden, de organisatie en de mensen die bestedelingen aannemen. Een mooi totaalplaatje.
Het boek is voorzien van een uitgebreide literatuurlijst.
Auteur
Menno Lanting (Lochem, 1972) studeerde Management, Economie en Recht aan de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen. Na korte avonturen met twee startups werd hij in 2002 directeur business development en marketing bij De Baak. De toenmalige CEO zette hem aan tot het schrijven van zijn eerste boek Connect!, dat werd uitgeroepen tot managementboek van het jaar 2012. Sinds 2010 is hij zelfstandig professional en adviseert hij directies, raden van bestuur, en hr/marcom teams op het gebied van technologie, leiderschap en innovatie.
Lof voor de persoonlijke betrokkenheid van de auteur bij dit onderwerp, waardoor het verhaal dichterbij komt en gaat leven. Zo wordt een relatief onbekend stuk vaderlandse geschiedenis in kaart gebracht. De sprong naar jeugdzorg en armoede in het heden geeft stof tot nadenken.
De vele praktijkvoorbeelden uit dit informatieve boek werden uiteindelijk wel een opsomming van feiten die er toe leiden dat de aandacht wel eens verslapt, mede door het ouderwets taalgebruik uit de brieven, die daardoor soms lastig te lezen zijn.
Menno Lanting – De Bestedeling. De geschiedenis van kinderveilingen in Nederland. ISBN 978-94-9328-263-6, 216 pagina’s, € 20,00. Baarn: S2Uitgevers 2025.