Zoektocht naar de tijden van toen
Voor de liefde nooit goed genoeg.
Thomas’ vrouw Agnes, bekend zangeres, is vier jaar geleden overleden. Hun beider zoon Theo stierf alweer twintig jaar terug toen hij met zijn motor de bocht uitvloog. Thomas woont nu alleen, maar hij praat in gedachten, maar ook hardop, nog veel met zijn geliefde doden. Ze geven hem ook antwoord, Agnes geeft hem raad. Dat doet hem goed, want hij mist haar erg. Naarmate Thomas ouder wordt begint hij vaker dingen te vergeten, maar dement is hij niet, daarvan is hij overtuigd. Hij verwijlt hooguit vaker in vroeger tijden, vertelt zijn kleinzoon Tom ook graag over oude tijden. En dan, op een dag, ontvangt hij het overlijdensbericht van Leo Hovens, meer dan zestig jaar geleden, in het dorp waar zij opgroeiden, zijn beste vriend. Leo en hij deelden een passie voor klassieke muziek, schreven samen aan een encyclopedie over componisten. Leo’s ouders waren ontstemd over deze vriendschap, de twee jongens waren niet van dezelfde ‘stand’. Dat gold ook voor Irene, het meisje waarop Thomas verliefd werd. Haar vader was rentenier en mede-eigenaar van de fabriek van Leo’s vader, waar een groot deel van de dorpsbewoners werkte. Het was maar goed dat hij later Agnes tegenkwam, met wie hij uiteindelijk zoveel jaren gelukkig getrouwd was en die hij nu zo hevig mist. In het begin van zijn studententijd had hij nog wel een korte, hevige relatie met Irene gehad, ondanks dat ze al verloofd was met Leo. Maar plotseling, na een weekeinde, keerde ze zonder bericht niet terug naar de studentenstad, maar trouwde snel en in stilte met Leo. Het had hem veel verdriet gedaan. Hij was zijn twee beste vrienden voorgoed kwijt.
En dan komt er nu opeens dat bericht van Leo’s overlijden. Thomas is van slag. Zijn gedachten dwalen continu af naar zijn jeugd, naar Leo en Irene. Hij aarzelt of hij de begrafenis zal gaan bezoeken. Onderaan de rouwkaart staan de namen van Irene en van hun beider zoon: Leonard Junior en zijn vrouw en drie kinderen. Thomas besluit toch maar te gaan. Het zal een reis worden naar het dorp van zijn jeugd, hij zal er mensen ontmoeten die hij zeker zestig jaar niet gezien heeft. Klasgenoten van ver. Hardop pratend tegen het portret van Agnes overlegt hij met haar. Om tot de slotsom te komen dat hij gaat. Hij moet de raadsels uit zijn jeugd ontwarren, dit is een goede gelegenheid daarvoor. Hij boekt een hotel. Zijn dochter Anne, haar man Mikel, hun zoon Tom en zijn vriendinnetje Nicky zullen later volgen. Anne is ongerust over Thomas, maar dat wil ze hem niet zeggen. Ze zegt hem dat ze altijd al benieuwd is geweest naar het geboortedorp van haar vader, dat ze nu de gelegenheid te baat neemt daar door hem rondgeleid te worden.
Auteur
Ton van Reen (1941) schreef romans, kinder- en jeugdboeken en werkte in de journalistiek voor de Volkskrant en de toenmalige Geassocieerde Pers Diensen (GPD). Hij viert met Thuisreis zijn zestigjarig schrijverschap en nadert met deze roman zijn honderdste boektitel. Veel van zijn boeken hebben een sterk autobiografisch karakter. Dat houdt in, nu de schrijver inmiddels 84 is, dat hij de thema’s ouder worden, dementie, afscheid en verlies, terugblik op het leven, verantwoordelijkheid voor anderen, oude liefdes en de dood van een kind regelmatig in zijn romans te berde brengt. Van Reen was al in zijn jonge jaren actief als dichter en redacteur bij het literair jongerentijdschrift Kuur en debuteerde in 1965 met de dichtbundel Vogels. In het jaar erna kwam zijn eerste roman uit Geen oorlog. Daarna schreef hij onder meer 32 luisterspelen voor de radio. Zijn romans spelen zich vaak af in Noord-Limburg, in de streek waar hij opgroeide. Bekende boeken van Ton van Reen: Het winterjaar, Roomse meisjes, In het donkere zuiden, Landverbeuren. Tussen 1986 en 1994 schreef hij vier jeugdboeken over de Bokkenrijders. In 1994 werden die verfilmd voor de tv-serie De legende van de Bokkenrijders. In zijn jeugd kreeg hij in het katholieke Limburg missieblaadjes te lezen. Daardoor raakte hij geïnteresseerd in Afrika. Hij gaat werk van Afrikaanse schrijvers lezen en wordt later de eerste uitgever van vertaalde Afrikaanse literatuur met zijn Afrikaanse Bibliotheek. Nadat hij voor de Volkskrant dit continent bezocht heeft richt hij met zijn zoon David de Stichting Lalibela in Ethiopië op, voor hulp aan de allerarmsten.
Hoofdpersoon Thomas uit Thuisreis is een bejaarde man. Ton van Reen laat zelf op het fraaie omslag van dit nieuwste boek weten dat hij veel gebruik maakt van sterk autobiografische elementen. Al lezend bekroop uw recensent bij vlagen de gedachte: toe, oude man, schiet op! Op zich is er met het verhaal niets mis, maar het tempo ontbreekt en dat stoort. Het verhaal is wijdlopig, té wijdlopig, het had zonder aan waarde in te boeten best een pagina of zestig korter gekund. Thomas – en hoe autobiografisch is hij? – heeft de neiging in herhaling te vallen. En zonder, zoals bij een misdaadroman, de spoiler te verraden: de verrassing waarmee de oude heer tegen het einde van het boek geconfronteerd wordt was mij als lezer op pagina 62 duidelijk. Een kwestie van combineren en deduceren. Jammer.
Het goed geschreven Thuisreis is geen slecht, maar wel een sloom boek. Van Reen heeft bewezen dat hij beter kan.
Ton van Reen – Thuisreis. ISBN 978-94-93368-36-1. 296 pagina’s, € 22,00. Haarlem: In de Knipscheer 2025.