Kunstenaar verdwijnt plotseling
Voor jezelf vluchten is onmogelijk.
Deze debuutroman omvat een proloog en vier delen: Wie niet weg is, De pissende pelgrim, De herrijzenis van Salomé Abergel en De angstcahiers (coda). Elk deel kent nieuwe personages en verhaallijnen die op het eerste gezicht afzonderlijk lijken te zijn, maar gaandeweg met elkaar verweven raken.
De hoofdpersoon is de Joods-Marokkaanse schilderes Salomé Abergel. Aanvankelijk is ze op sterven na dood, maar ze ‘krijste zichzelf terug de wereld in’. Ze is op dat moment niet langer in haar huis in de Rivierenbuurt van Amsterdam, maar waar is ze dan wel?
Vervolgens maken we kennis met Hind. Ze werkt in de eettent van Hbib, een oude vriend van Salomé. Hij stelt voor dat Hind in het huis van Salomé gaat wonen. Ze hoeft daar niet voor te betalen, zolang ze de mensen die naar Salomé vragen op afstand houdt. Ook mag Hind niet de kelder in.
De eigenzinnige Hind ontdekt in de kelder een reeks schilderijen met duistere afbeeldingen. Galeriehoudster Hannah Melger vraagt ernaar, maar Hind wimpelt haar af. Voor de galeriehoudster is dit een belangrijk zakelijk probleem dat haar aanzet om Salomé te gaan zoeken.
Steeds meer figuren betreden het toneel, ieder in hun eigen decor. Zo verschijnt de zoon van Salomé, Rihad, in een café in Parijs, evenals de man die Salomé ooit heeft gemarteld in de gevangenis in Marokko. De lezer ontdekt geleidelijk welke rol zij en anderen vervullen.
Auteur
Safae el Khannoussi (1994) is schrijver, docent en promovendus. Ze schrijft haar proefschrift over politieke filosofie en gevangenisabolitionisme vanuit dekoloniaal perspectief. Eerder publiceerde ze verhalen in De Gids. In haar werk staan thema’s als ballingschap, voortvluchtigheid en het paradoxale bestaan van de migrant centraal. Oroppa is haar debuutroman. Inmiddels verscheen haar tweede roman: De erfenis.
El Khannoussi stelt dat Oroppa gaat ‘over hoe macht mensen dingen kan laten doen waarvan ze niet wisten dat ze ertoe in staat waren. En over degenen die weigeren nog deel te nemen aan dat systeem’. In mijn ogen gaat het verder dan dat. Het draait uiteindelijk om de manier waarop mensen proberen te ontsnappen aan zichzelf. Een onmogelijke taak, aangezien je altijd jezelf met je meeneemt. Naar Europa vluchten is dan ook niet per se een goed idee, ook omdat het continent niet de hemel op aarde is, zoals de schrijver van De angstcahiers opmerkt:
Europa, zo dacht ik, voelde alsof je je begaf op de rug van een monsterlijk maar stokoud dier dat, getroffen door een zeldzame aandoening, zijn bewoners op ieder moment een weerzinwekkende catastrofe kon bezorgen door met zijn lijf te schudden.
Oroppa is om verschillende redenen een uitzonderlijk goede roman. In de eerste plaats omdat El Khannoussi het verhaal op een humoristische wijze vertelt. Je kunt vrolijk worden van zinnen als: Gods wegen zijn enigszins ondoorgrondelijk. Maar na twee joints op een lege maag beginnen Zijn tekens op te lichten. Of: Rafael was een Argentijn die weigerde Nederlands te spreken, ‘omdat het klonk als een verstopte afvoer’. Origineel en prachtig verwoord.
Daarnaast zijn de personages uitstekend beschreven, op een manier die doet denken aan de roman Bint van F. Bordewijk. Uiterlijk en gedrag zijn vaak symbolisch voor hun innerlijke gesteldheid. Veel personages hebben het moeilijk.
De mooie vertelstijl is afwisselend. Het verhaal is zeer geschikt voor de avontuurlijke lezer die graag zijwegen verkent en erop vertrouwt dat je vanzelf weer op de hoofdroute terechtkomt. Het vraagt de lezer wel om actief mee te denken.
Al met al is Oroppa een pareltje in de moderne Nederlandse literatuur. El Khannoussi toont aan dat ze een uitstekend taalgevoel heeft, waarmee ze een spannend en afwisselend verhaal componeerde. Een debuutroman die niet voor niets al twee prijzen in de wacht sleepte (Libris Literatuur Prijs 2025 en Boon literatuurprijs voor fictie en non-fictie 2025) en waarvan de vertaalrechten inmiddels zijn verkocht aan uitgeverijen in twaalf landen. Een roman die een bijzondere plek in je boekenkast verdient en gerust opnieuw gelezen kan worden.
Een juweel in de hedendaagse Nederlandse literatuur.
Safae el Khannoussi – Oroppa. ISBN 978-94-933-3912-5 (Paperback), 400 pagina’s, € 27,99. Amsterdam / Antwerpen: Uitgeverij Pluim 2024.